١ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص

علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٤٤ - توثيق مشايخ احمد بن محمد بن عيسی اشعری در ترازوی نقد

تردید قرار داده است. در باره حسین بن عبید الله سعدی گفته است:

در زمانی که افراد را به اتهام غلوّ از قم بیرون می‌کردند، او را نیز اخراج کردند.

این سخن نمایان‌گر آن است که در مقطعی اتهام غلوّ و اخراج از قم رونق داشته و یک عادت بوده است. نیز در باره کتاب وی گفته است:

کتاب‌های که احادیث آن صحیح دانسته شده از خود به جا گذاشته است (له کتب صحیحة الحدیث).[١]

بدیهی است که توصیف صحیح نسبت به کتاب‌های وی بیان‌گر مقبولیت و اعتبار روایات وی از سوی نجاشی است.[٢]

محقق مامقانی بر این باور است كه اتّهامِ غلوّ قدما قابل اعتماد نیست؛ زیرا اعتقاد به پایین‌ترین درجات فضایل اهل بیت: نیز نزد آنان غلوّ به شمار می‌آید. حتّی آنان بعضی از اموری را که ما هم اکنون از ضروریات مذهب تشیع می‌دانیم، غلوّ می‌دانند. شاهد آن، این که شیخ صدوق نفی سهو را _ که هم اکنون از ضروریات مذهب تشیع است _ غلوّ می‌دانسته است.[٣]

با توجه به مطالب گفته شده، به این نتیجه می‌رسیم که نسبت غلوّ به برخی راویان، اگر هم صحیح باشد، فقط غلوّ در صفات است. چنین غلوّی، مانند غلو در ذات، موجب تکفیر نمی‌شود. بدین ترتیب، تضعیفات و متهم ساختن به غلوّ و کذب و دیگر سخت‌گیرهای قمی‌ها نسبت به برخی راویان بر اساس نگاه و نگرش و اختلاف دیدگاهی است که آنان در باره فضایل و اوصاف امامان و تفویض‌های که به اذن خداوند است، داشته‌اند. ناگفته پیداست که این گونه اتهام به غلوّ و ارتفاع در مورد بیشتر متهمان پذیرفته نیست و ضعف راوی تلقی نمی‌شود.

ب. نقد دلیل دوم

مدعیان توثیق مشایخ اشعری، در دلیل دوم، از احتیاط شدید وی در نقل روایت و گزینش استاد سخن گفتند و مستنداتی را نیز مطرح ساختند. این ادعا نیز به دلایل چندگانه قابل نقد است:


[١]. رجال النجاشی، ص٤٢، ش٨٦ (... له کتب صحیحة الحدیث ...).

[٢]. همان، ص٦١، ش١٤١.

[٣]. تنقیح المقال، ج١، ص٢١١- ٢١٢.