١ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص

علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٢٣ - «معيارهای تضعيف» رجاليان متقدم در حوزه «حديث پژوهی راويان»

 

ضعیف،[١] ضعیف ضعیف،[٢] ضعیف جداً،[٣] ضعیف جداً و فی مذهبه ارتفاع،[٤] ضعیف جدا لا یلتفت الیه،[٥] ضعیف جداً فاسد المذهب،[٦] ضعیف جداً فاسد الاعتقاد لایعتمد فی شیء،[٧] ضعیف جداً لایعوّل علیه و لا یلتفت الی ما تفرّد به،[٨] ضعیف فاسد المذهب،[٩] ضعیف غال،[١٠] ضعیف الرأی،[١١] ضعیف فی نفسه،[١٢] ضعیف فی مذهبه،[١٣] و ضعّفه جماعة من اصحابنا[١٤].

در مواردی که ضعف به صورت مطلق آمده است، بیشتر به همان ضعف حدیث‌پژوهی راوی انصراف دارد و در موارد مقید، جهت ضعف آشکار شده است. گفتنی است که پیش از شیعیان، رجالیان عامه از واژه ضعیف، به ویژه مطلق، بسیار استفاده کرده‌اند.[١٥] آنها نیز در جهت تضعیف فرایند علمی تحدیث در راوی به کار برده‌اند.

رجالیان متأخر در بازخوانی متون کهن رجالی، مطلق واژه «ضعیف» را نشان جرح[١٦] و یا ذم[١٧]راوی دانسته‌اند.

با واکاوی در کتاب‌های رجالی شیعه دریافتیم که کشی هیچ‌گاه از عبارت ضعیف و مشتقات آن استفاده نکرده است، ولی در مقابل ابن غضایری ٩٣ بار، نجاشی ٧٧ بار، رجال الطوسی ٢٢ بار و فهرست الطوسی نُه بار از واژگان و مشتقات ضعیف بهره برده‌اند.


[١]. رجال ابن الغضائری، ص٢٤، ٣٨، ٧٥، ٧٦، ١٠٩، ١١٠ و...

[٢]. رجال ابن‌ داود، ص٥٠٩.

[٣]. رجال النجاشی، ص٦١، ١٥٦، ٢٥١، ٢٥٥و...

[٤]. همان، ص٢٢٩.

[٥]. رجال ابن الغضائری، ص٩٦.

[٦]. همان، ص٨٠.

[٧]. رجال النجاشی، ص٢٥١ و ٣٣٣.

[٨]. همان، ص٣٦٥ و ٤١٧؛ فهرست الطوسی، ص٣٠٣.

[٩]. خلاصه الاقوال، ص٢٥٢.

[١٠]. رجال النجاشی، ص٢١٧و ٢٢٦.

[١١]. خلاصة الاقوال، ص٢١٤.

[١٢]. رجال ابن الغضائری، ص٥١.

[١٣]. رجال النجاشی، ص٧٤و ١٥٥.

[١٤]. فهرست الطوسی، ص٤٠٢.

[١٥]. ر.ک: طبقات الکبری، ج٥، ص٣٥، ٤٨٧، ٤٩١ و ٤٩٥؛ ج٦، ص١٦٨، ٣٥٩و...؛ تاریخابنمعین، ص٢٩، ٣٢، ٤٤، ٤٥، ٤٨، ٥٧، ٦٣، ٩٥، ١٠٠ و١٠٤و...؛ العللومعرفةالرجال، ج١، ص٢٢، ٣١، ٣٠٠، ٣٨٤، ٣٨٥و...

[١٦]. الرعایة فی علم الدرایة، ص٢٠٩؛ الوجیزة، ص٥؛ جامع المقال، ص٢٦؛ نهایة الدرایة، ص٤٣١؛ مقباس الهدایة، ج٢، ص٢٩٥.

[١٧]. الرواشح السماویة، ص٦٠ (الراشحة الثانیة عشر).