علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٧٠ - ارزيابی و بازيابی مستندات گزارشهای تاريخی کلينی در باره مولد النبی
امام حسن عسکری٧ با متن یکسان است.[١] این روایت گاهی مستند به امام باقر٧ نیز شده است.[٢]
_ اول ربیع الاول
موسی بن عقبه (م١٤١ق)، به نقل از زهری این تاریخ را ذکر کرده است.[٣] فسوی (م٢٧٧ق)، به نقل از یحیی بن بکیر، از لیث بن سعد (م١٧٥ق) همین تاریخ را نقل کرده است.[٤] بیرونی (م٤٤٠ق) نیز به نقل از کتاب کسوفات محمد بن جابر بَتّانی (م٣١٧ق) همین نظر را صائب میداند.[٥]
به نظر کلینی در باره زمان رحلت پیامبر _ که همان نظر مشهور در منابع عامه است _ در منابع شیعی توجه نشده و تنها برخی منابع بر همان راه کلینی رفتهاند. طبری امامی (معاصر کلینی) در المسترشد،[٦] ابن همام اسکافی (م٣٣٦ق) در منتخب الانوار،[٧] مسعودی (م٣٤٦ق) در مروج الذهب[٨] و شیخ طوسی (م٤٦٠ق) در الامالی (مجلس دهم)، با سند خویش _ که به ابن اسحاق میرسد _ همان تاریخ دوازدهم ربیع را ذکر کردهاند؛[٩] اما بیشتر منابع شیعی بعد كلینی، تاریخ بیست و هشتم صفر را زمان درگذشت رسول خدا ثبت کردهاند. این تاریخ را نخستین بار شیخ مفید (م٤١٣ق) ذکر کرده است.[١٠] شیخ طوسی،[١١] فتال نیشابوری،[١٢] طبرسی[١٣] و دیگران نیز همان را پذیرفتهاند.[١٤] مجلسی همین
[١]. الهدایة الکبری،ص ٣٨.
[٢]. تاریخ موالید الائمة، ص١٢٣.
[٣]. انساب الاشراف،ج ٢، ص٢٤٥؛ تاریخ الاسلام،ج ١، ص٥٦٨. محتمل است این تاریخگذاری مربوط به ابراهیم بن منذر و افزوده او بر روایت باشد که راوی روایت موسی بن عقبه است (دلائل النبوة، ج٧، ص٢٣٤).
[٤]. المعرفة و التاریخ،ج ٣، ص٢٦٣.
[٥]. الاثار الباقیة، ص٤٢٣.
[٦]. المسترشد، ص١١٥.
[٧]. منتخب الانوار،ص ٣٨.
[٨]. مروج الذهب،ج ٢، ص٢٨٠.
[٩]. امالی الطوسی،ص ٢٦٦؛ شیخ طوسی در کتابهای دیگر خود، از جمله التهذیب (ج٦، ص٢) قول ٢٨ صفر را پذیرفته است.
[١٠]. الارشاد، ج١، ص١٨٩؛ مسار الشیعة،ص ٤٧؛ المقنعة،ص ٤٥٦.
[١١]. تهذیب الاحکام، ج٦، ص٢.
[١٢]. روضة الواعظین،ج ١، ص١٨٢.
[١٣]. اعلام الوری، ص٧.
[١٤]. ر.ک: بازپژوهی تاریخ ولادت و شهادت معصومان، ص١٢٨.