١ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص

علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٧٠ - ارزيابی و بازيابی مستندات گزارشهای تاريخی کلينی در باره مولد النبی


امام حسن عسکری٧ با متن یکسان است.[١] این روایت گاهی مستند به امام باقر٧ نیز شده است.[٢]

_ اول ربیع الاول

موسی بن عقبه (م١٤١ق)، به نقل از زهری این تاریخ را ذکر کرده است.[٣] فسوی (م٢٧٧ق)، به نقل از یحیی بن بکیر، از لیث بن سعد (م١٧٥ق) همین تاریخ را نقل کرده است.[٤] بیرونی (م٤٤٠ق) نیز به نقل از کتاب کسوفات محمد بن جابر بَتّانی (م٣١٧ق) همین نظر را صائب می‌داند.[٥]

به نظر کلینی در باره زمان رحلت پیامبر _ که همان نظر مشهور در منابع عامه است _ در منابع شیعی توجه نشده و تنها برخی منابع بر همان راه کلینی رفته‌اند. طبری امامی (معاصر کلینی) در المسترشد،[٦] ابن همام اسکافی (م٣٣٦ق) در منتخب الانوار،[٧] مسعودی (م٣٤٦ق) در مروج الذهب[٨] و شیخ طوسی (م٤٦٠ق) در الامالی (مجلس دهم)، با سند خویش _ که به ابن اسحاق می‌رسد _ همان تاریخ دوازدهم ربیع را ذکر کرده‌اند؛[٩] اما بیشتر منابع شیعی بعد كلینی، تاریخ بیست و هشتم صفر را زمان درگذشت رسول خدا ثبت کرده‌اند. این تاریخ را نخستین بار شیخ مفید (م٤١٣ق) ذکر کرده است.[١٠] شیخ طوسی،[١١] فتال نیشابوری،[١٢] طبرسی[١٣] و دیگران نیز همان را پذیرفته‌اند.[١٤] مجلسی همین


[١]. الهدایة الکبری،ص ٣٨.

[٢]. تاریخ موالید الائمة، ص١٢٣.

[٣]. انساب الاشراف،ج ٢، ص٢٤٥؛ تاریخ الاسلام،ج ١، ص٥٦٨. محتمل است این تاریخ‌گذاری مربوط به ابراهیم بن منذر و افزوده او بر روایت باشد که راوی روایت موسی بن عقبه است (دلائل النبوة، ج٧، ص٢٣٤).

[٤]. المعرفة و التاریخ،ج ٣، ص٢٦٣.

[٥]. الاثار الباقیة، ص٤٢٣.

[٦]. المسترشد، ص١١٥.

[٧]. منتخب الانوار،ص ٣٨.

[٨]. مروج الذهب،ج ٢، ص٢٨٠.

[٩]. امالی الطوسی،ص ٢٦٦؛ شیخ طوسی در کتاب‌های دیگر خود، از جمله التهذیب (ج٦، ص٢) قول ٢٨ صفر را پذیرفته است.

[١٠]. الارشاد، ج١، ص١٨٩؛ مسار الشیعة،ص ٤٧؛ المقنعة،ص ٤٥٦.

[١١]. تهذیب الاحکام، ج٦، ص٢.

[١٢]. روضة الواعظین،ج ١، ص١٨٢.

[١٣]. اعلام الوری، ص٧.

[١٤]. ر.ک: بازپژوهی تاریخ ولادت و شهادت معصومان، ص١٢٨.