علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٦٤ - ارزيابی و بازيابی مستندات گزارشهای تاريخی کلينی در باره مولد النبی
(م٤١٣ق) در دو كتاب المقنعة و مسارّ الشیعة تاریخ هفدهم ربیع را به عنوان تاریخ ولادت پیامبر ذکر کرد،[١] كراجكی (م٤٤٩ق) در كنز الفوائد،[٢] شیخ طوسی (م٤٦٠ق) در
پنج كتاب خویش،[٣] طبرسی (م٥٤٨ق) و ابن شهر آشوب (م٥٨٨ق) نیز همان تاریخ
را پذیرفتند[٤] و این تاریخ به عنوان نظر رایج میان شیعیان مشهور شد؛[٥] به گونهای
که مجلسی (م١١١٠ق) ولادت پیامبر در هفدهم ربیع را اتفاق امامیه دانست و احتمال
داد نظر كلینی (دوازدهم ربیع) از روی تقیه صادر شده باشد.[٦] گمانه مجلسی، موجه
و روا نیست؛ زیرا که در عصر کلینی تاریخ هفدهم ربیع به عنوان نظر شیعی شهرتی نداشت که کلینی در باره آن مجبور به تقیه شده باشد؛ ضمن آن که زمینهای برای تقیه در باره تاریخگذاری وجود نداشت؛ چنان كه او در همین باب در بخش احادیث، روایاتی در باره اسلام و مقام و منزلت ابو طالب میآورد كه به طور كامل مخالف با جهتگیری منابع عامه است.
_ روز ولادت
کلینی روز ولادت را جمعه یاد کرده است. منابع اهل سنت در باره این که ولادت روز دوشنبه بوده، اتفاق نظر دارند[٧] و حال آن كه كلینی روز جمعه را به عنوان روز ولادت آورده است. طبرسی میگوید كه ولادت در روز دوشنبه نظر عامه و در روز جمعه رای امامیه است.[٨] کلینی در باره روز ولادت، بر خلاف دیدگاه رایج اهل سنت نظر داده است.
_ ساعت ولادت
کلینی ساعت ولادت را هنگام زوال آفتاب نوشته و پس از آن با تعبیر «رُوی» اظهار داشته که برخی زمان ولادت را هنگام طلوع فجر دانستهاند.
[١]. المقنعه، ص٤٥٦؛ مسار الشیعة، ص٥٠.
[٢]. كنز الفوائد،ج ١، ص١٦٧.
[٣]. مصباح المتهجد، ص٧٩١؛ المبسوط، ج١، ص٢٨٢؛ تهذیب الاحكام،ج ٦، ص٢؛ النهایه،ص ١٦٩؛ الرسائل العشر، ص٢٨.
[٤]. اعلام الوری،ج ١، ص٤٢؛ مناقب ابن شهر آشوب، ج١، ص١٧٢.
[٥]. ر.ک: کشف الغمه، ج١، ص٣٨؛ اعیان الشیعه، ج١ص، ٢١٨؛ رسالة فی تواریخ النبی و الال، ص٣.
[٦]. بحار الانوار، ج١٥، ص٢٤٨.
[٧]. ر.ک: البدایة و النهایة، ج٢، ص٢٦٠؛ تاریخ سنی ملوک الارض و الانبیاء، ص١١٧.
[٨]. اعلام الوری، ج١، ص٤٢.