علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٥٤ - از خداانگاری امامان تا خداباوری نظاممند؛ بررسی سندی و محتوايی حدیث
این حدیث ارائه نمودهاند، تا کنون پژوهشی با نگرشی جامع نسبت به بررسی سندی و محتوایی حدیث مذکور منتشر نشده است. همچنین در خصوص مسألۀ پژوهش _ که چگونگیِ نگرش صحیح به جایگاه امام است _ عالمانی چون شیخ مفید،[١] جعفر سبحانی،[٢] سید اسدالله شوشتری[٣] و سید علی میلانی[٤] بر مبنای معارف به دست آمده از اهل بیت:، به نگارش کتاب در این زمینه همت گماردهاند. از سوی دیگر، مسأله غلو در شأن امامان:، همواره مورد توجه و تقابل عالمان و صاحبنظران شیعی قرار گرقته است که به عنوان نمونه، این امر در آثار عالمانی چون شیخ صدوق،[٥] شیخ مفید[٦] و علامه مجلسی[٧] نمود بارزی دارد.
١. مفهومشناسی واژگان
در ابتدا به مفهوم شناسی واژگان اساسی این پژوهش پرداخته خواهد شد:
١- ١. خداانگاری
مراد نگارنده از خداانگاری، مسألۀ نسبت دادن الوهیت به امامان: است. «الوهیت» در لغت از ریشۀ «اله» است که در معنای فعلی بیانگر عبادت[٨] و در معنای مصدری به معنای معبود[٩] است و مفاهیمی چون تحیر و محجوب ماندن از دیدهها را نیز به همراه خود دارد.[١٠] از نظر اصطلاحی نیز الوهیت، واژهای عرفانی و اسم مرتبۀ الهی است[١١] و عبارت از واجب الوجودی خواهد بود که به طور ذاتی، قدیم[١٢] و معبود بوده و بتواند خالق و رازقِ عبادتكنندۀ خود و مسلط و مقتدر بر او باشد.[١٣]
[١]. الإفصاح فی الإمامة، ص٢٧- ٣٥.
[٢]. الأضواء علی عقائد الشیعة الإمامیة، ص٣٦٢- ٣٦٤.
[٣]. الإمامة، ص٥٤١.
[٤]. الإمامة فی أهم الكتب الكلامیة و عقیدة الشیعة الإمامیة، ص٥٧- ٦٠.
[٥]. الاعتقادات، ص٩٧ - ١٠١.
[٦]. تصحیح اعتقادات الإمامیه، ص١٣١- ١٣٦.
[٧]. بحار الانوار، ج٢٥، ص٢٦١ - ٣٢٧.
[٨]. کتاب العین، ج٤، ص٩٠.
[٩]. مفردات الفاظ القرآن، ص٨٢.
[١٠]. موسوعة كشاف اصطلاحات الفنون و العلوم، ج١، ص٢٥٧.
[١١]. فرهنگ معارف اسلامی، ج١، ص٢٨٢.
[١٢]. شرح المصطلحات الكلامیه، ص٣٥.
[١٣]. عقاید اسلام در قرآن كریم، ج١، ص٣٩.