علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٧٢ - ارزيابی و بازيابی مستندات گزارشهای تاريخی کلينی در باره مولد النبی
حدیث از امام صادق٧ نقل کرده، اما هیچ سندی ارائه نکرده است.[١] معروف بن خَرَّبوذ، هر چند از اصحاب امام صادق٧است، اما در نقل این روایت تصریح نکرده که گزارش را از امام صادق٧ نقل میکند.
٨. زمان ازدواج با خدیجه٣
کلینی زمان ازدواج رسول خدا٦ را با خدیجه٣ بیست و چند سالگی (ابن بِضع و عشرین) نوشته است.
در این باره در منابع پیش از کلینی دستکم دو تاریخ نزدیک به هم (٢٥ سال و ٢٣ سال) نقل شده است. بیشتر منابع، زمان ازدواج پیامبر٦ را ٢٥ سالگی نوشتهاند. ابن هشام (م٢١٨ق)، ابن سعد (م٢٣٠ق)، ابن حبیب بغدادی (م٢٤٥ق)، ابن قتیبه (م٢٧٦ق)، بلاذری (م٢٧٩ق)، یعقوبی (م٢٩٢ق) و دولابی (م٣١٠ق) از جمله کسانی هستند که چنین رأیی را پذیرفتهاند.[٢] راوی اصلی این روایت حکیم بن حزام است که موسی بن عقبه از وی نقل کرده است.
منابع قول بیست و سه سالگی پیامبر را به عنوان قول فرعی و پس از ٢٥ سال یاد کردهاند. ابن حبیب بغدادی و بلاذری، پس از یاد از قول ٢٥ سال، با تعبیر «یُقال» به این قول اشاره کردهاند.[٣]
طبری (م٣١٠ق) بر اساس یکی از گزارشها _ که به هشام کلبی (م٢٠٤ق) _ میرسد، همان تعبیر به کار گرفته شده کلینی (بضع و عشرین) را برای سن پیامبر هنگام ازدواج آورده است.[٤]
تعبیر کلینی در این زمینه برگرفته از روایتی است که زبیر بن بکار (م٢٥٦ق) آن را گزارش کرده است. در این روایت _ که به معروف بن خربوذ میرسد _ عمار بن یاسر ماجرای ازدواج پیامبر با خدیجه را نقل میکند و میگوید که پیامبر٦ در این هنگام بیست و چند ساله بود (ابن بضع و عشرین).[٥]
[١]. الخرایج و الجرایح، ج١، ص٢١.
[٢]. السیرة النبویة، ج١، ص١٨٧؛ الطبقات الکبری، ج١، ص١٠٥؛ ج٨، ص١٣؛ المحبر، ص١٠ و ٧٩؛ المعارف، ص١٣٣؛ انساب الاشراف،ج١، ص١٠٨؛ الذریة الطاهرة، ص٥٢.
[٣]. المحبر، ص٧٩؛ انساب الاشراف،ج ١، ص١٠٨.
[٤]. تاریخ الطبری،ج ٣، ص١٦١.
[٥]. منتخب من کتاب ازواج النبی، ص٤؛ مناحل الشفا،ج ١، ص٤١٦.