علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٣٩ - توثيق مشايخ احمد بن محمد بن عيسی اشعری در ترازوی نقد
اهل قم است.[١]
استادان، شاگردان
احمد بن محمد بن عیسی از راویانی است که از مشایخ و علمای بسیاری نقل روایت کرده است. آیةالله خویی، تعداد اساتید وی را در کتب اربعه حدود یکصد و شصت تن ذکر کرده که وی از آنان روایت کرده است.[٢] مهمترین اساتید وی در اسانید روایات، بدین قرارند: احمد بن ابی نصر بزنطی، ابن فضّال، حماد بن عیسی، صفوان بن یحیی، حسین بن سعید اهوازی، محمد بن ابی عمیر و ... است. گروه بسیاری از محدثان از شهرهای مختلف از احمد اشعری استماع حدیث کرده و نوشتهاند. برخی از شاگردان وی عبارتاند از: ابو علی اشعری، سعد بن عبدالله، عبد الله بن جعفر حمیری، محمد بن حسن صفار، محمد بن یحیی عطّار.[٣]
احادیث و تألیفات
از احمد بن محمد بن عیسی بیش از ٢٢٩٠ حدیث در کتب اربعه گزارش شده است.[٤] آثار او را بیش از نُه عنوان کتاب شمردهاند که در حوزههای مختلف علوم اسلامی به نگارش درآمده است که بیشتر آنان امروزه در دسترس نیست. تنها کتابی که از وی باقی مانده، کتاب النوادر او است.[٥] ابن ندیم او را صاحب کتاب طب الکبیر، کتاب طب الصغیر و کتاب المکاسب نیز دانسته است.[٦]
دلایل توثیق مشایخ احمد بن محمد بن عیسی اشعری
از لا به لای کتابهای رجالی استفاده میشود که برخی رجالیان ادلۀ چندگانهای را بر وثاقت مشایخ احمد اشعری یاد آور شدهاند. بازگشت این ادله به دو دلیل اصلی است. نخست، این دلایل را تبیین و سپس به نقد و تحلیل آن خواهیم پرداخت:
[١]. رجال النجاشی، ص٨٢، ش١٩٨؛ فهرست الطوسی، ص٢٥، ش٦٥.
[٢]. معجم الرجال الحدیث، ج٣، ص٩١ _ ٩٢، ش٩٠٢.
[٣]. همان.
[٤]. همان.
[٥]. فهرست الطوسی، ص٢٥، ش٦٥؛ رجال النجاشی، ص٨٢، ش١٩٨؛ الفهرست لابن الندیم، ص٣٧٠. شیخ طوسی در شرح حال محمد بن ابی عمیر مینویسد: احمد بن محمد بن عیسی صد كتاب را از رجال اصحاب امام صادق٧ به واسطه ابن ابی عمیر نقل كرده است (فهرست الطوسی، ص١٤٢، ش٦٠٧).
[٦]. الفهرست لابن الندیم، ص٣٧٠.