علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٧١ - ارزيابی و بازيابی مستندات گزارشهای تاريخی کلينی در باره مولد النبی
تاریخ را مشهور میان امامیه میداند.[١]
٧. زمان وفات پدر، مادر و جد پیامبر
کلینی سن پیامبر٦ را هنگام درگذشت پدر، دو ماه؛ هنگام درگذشت مادر، چهار سال و هنگام درگذشت عبد المطلب، هشت سال نوشته است.
در باره سن پیامبر هنگام درگذشت پدرش عبد الله، اختلاف است. در منابع پیش از کلینی سه قول بدین شرح منعکس شده است:
اول. درگذشت عبد الله زمانی که رسول خدا٦ حمل و در شکم مادر بود
روایت شایع و رایج در منابع این روایت بوده است. ابن اسحاق (م١٥١ق)، واقدی (م٢٠٧ق) و ابن سعد (م٢٣٠ق) این رأی را پذیرفتهاند.[٢] مسعودی (م٣٤٦ق) نیز همین نظر را مقدم بر دیگر نظرات نقل کرده است.[٣]
دوم. درگذشت عبد الله در دو ماهگی پیامبر
مستند این قول گزارش زبیر بن بکار (م٢٥٦ق) است که به معروف بن خربوذ میرسد. یعقوبی (م٢٩٢ق) در این باره اظهار میکند که پیامبر هنگام درگذشت پدرش متولد شده بوده و آن را اجماعی میداند. او دو ماهه بودن پیامبر را در این هنگام به روایتی از امام صادق٧ مستند میکند.[٤]
سوم. ٢٨ ماهه بودن پیامبر هنگام درگذشت پدر
این زمان به نقل از کلبی (م٢٠٤ق) گزارش شده و روایت وی به عوانة بن حکم میرسد. ابن سعد و طبری این گزارش را به نقل از هشام کلبی آوردهاند.[٥]
مدل زمانبندی مربوط به خردسالی پیامبر _ که کلینی از آن یاد کرده _ بر اساس روایت زبیر بن بکار (م٢٥٦ق) است که به معروف بن خَرَّبوذ میرسد.[٦]
قطب راوندی (م٥٧٣ق) نیز همان مدل سالشمار مورد استفاده کلینی را به صورت
[١]. بحار الانوار، ج،٢٢، ص٥١٤. برای بررسیها در این باره ر.ک: رسالة فی تواریخ النبی و الال،ص٢٦.
[٢]. السیرة النبوبة، ج١، ص١٥٨؛ الطبقات الکبری، ج١، ص٨٠.
[٣]. مروج الذهب، ج٢، ص٢٧٤.
[٤]. تاریخ الیعقوبی،ج٢، ص١٠.
[٥]. الطبقات الکبری،ج ١، ص٨٠؛ تاریخ الطبری،ج ٢، ص١٦٥؛ نیز ر.ک: المحبر، ص ٩.
[٦]. برای روایت زبیر بن بکار ر.ک: تاریخ مدینه دمشق، ج٣، ص٧٨؛ البدایة و النهایة، ج٢، ص٢٦٣؛ الوافی بالوفیات، ج١، ص٥٧؛ اثارة الترغیب، ج٢، ص٢٩٧.