در این بخش به روایاتی که در آنها امام صادق٧ به صراحت بر وجود علم الهی ائمه:تأکید دارند، پرداخته و ذکر آنها را برای اثبات جایگاه ایشان در تفسیر قرآن همراه با توضیحاتی ضروری دانستیم.

در قرآن كریم آیاتی با این مضامین كه درك و فهم حقیقت قرآن برای همه انسان‌ها میسر نیست، وجود دارد. از جملۀ آنها آیه شریفۀ «إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِیمٌ فِی كِتَابٍ مَّكْنُونٍ لَّا یمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ تَنزِیلٌ مِّن رَّبِّ الْعَالَمِینَ»[١] است. مفهوم آیه این است كه برای دست زدن به قرآن باید از طهارت ظاهری برخوردار بود و برای درك معارف قرآن از طهارت باطنی. حال اگر این آیه را كنار آیه تطهیر[٢] قرار دهیم، می‌فهمیم که از منظر قرآن کریم ائمه: به عنوان انسان‌های پاك و مطهر، شایستگی دسترسی به معارف و حقایق قرآن را دارند.

علاوه بر آیۀ فوق، آیه ذکر،[٣] حدیث ثقلین[٤] و احادیث دیگری[٥] دلالت دارند بر این که ائمه: بعد از رسول خدا٦ به همه معارف قرآن کریم آگاه بودند و هیچ معنا و مطلبی نبوده است که خدای متعال از آیات کریمه اراده کرده باشد و آن بزرگواران ندانند.[٦] امام صادق٧ در برخی روایات تفسیری مانند روایات ذیل آیۀ٤٠ سورۀ نمل[٧]: «الذی عنده علم الكتاب هو أمیر المؤمنین٧»،[٨] به صراحت، به علم ویژه علی و ائمه: بعد از ایشان اشاره كرده است. از ایشان سؤال می‌شود كسی كه نزد او علم الكتاب هست، داناتر

[١]. سوره واقعه، آیه ٧٩.

[٢]. سوره‌ احزاب آیه ٣٣: «إِنَّمَا یُرِیدُ اللهُ لِیُذْهِبَ عَنكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَكُمْ تَطْهِیراً؛ همانا خداوند اراده كرده است تا ناپاكی ‌ها را از شما اهل‌بیت دور و شما را پاك و پاكیزه گرداند».

[٣]. «وَ مَا أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ إِلاَّ رِجَالاً نُّوحِی إِلَیْهِمْ فَاسْأَلُواْ أَهْلَ الذِّكْرِ إِن كُنتُمْ لاَ تَعْلَمُونَ؛ پیش از تو نفرستادیم، مگر مردانی را كه به آنها وحی كرده بودیم، پس اگر نمی‌دانید از اهل ذكر سئوال كنید».

[٤]. قال رسول الله: انی تارك فیكم الثقلین كتاب الله و عترتی اهل بیتی و انهما لن یفترقا حتی یردا علی الحوض ... و قال: ما ان تمسكتم بهما لن تضلوا ابدا ...من دو چیز گران‌بها برای شما می‌گذارم، كتاب خدا و اهل‌بیتم. این دو از همدیگر جدا نمی‌شوند تا این‌ كه در حوض كوثر به من ملحق شوند ... و فرمود: تا وقتی به این دو تمسك كنید هرگز گمراه نمی‌شوید (ر.ک: صحیح مسلم، ج٤، ص٣٦؛ مستدرک الحاکم، ج٣، ص١٠٩).

[٥]. حدیث «انا مدینه العلم و علی بابها» (ر.ک: الاتقان، ج١، ص٩٣؛ تفسیر القرآن العظیم، ابن کثیر، ج٤، ص١٠٠).

[٦]. مکاتب تفسیری، ج١، ص٧.

[٧]. «قالَ الَّذِی عِنْدَهُ عِلْمٌ مِنَ الْكِتابِ أَنَا آتِیكَ بِهِ قَبْلَ أَنْ یَرْتَدَّ إِلَیْكَ طَرْفُكَ فَلَمَّا رَآهُ مُسْتَقِرًّا عِنْدَهُ قالَ هذا مِنْ فَضْلِ رَبِّی لِیَبْلُوَنِی أَ أَشْكُرُ أَمْ أَكْفُرُ وَ مَنْ شَكَرَ فَإِنَّما یَشْكُرُ لِنَفْسِهِ وَ مَنْ كَفَرَ فَإِنَّ رَبِّی غَنِیٌّ كَرِیمٌ (سوره نمل، آیه٤٠).

[٨]. نور الثقلین، ج‌٤، ص٨٨.