شریف نهج‌البلاغه در ضمن حدیثی در تبیین جایگاه زنان و نحوه برخورد مردان با آنان از آن استفاده کردند. اگر بخواهیم نگاهی سبک‌شناسانه در بیانات حضرت در احادیث داشته باشیم، بازه زمانی کلمات حضرت را مد نظر قرار داده که ببینیم این واژه تا پایان دوره حیات حضرت در چه منابعی به کار رفته است؟ به عنوان مثال، در بین سال‌های ٣٥ تا ٤٠ هجری این واژه به چه کیفیتی مورد استفاده حضرت علی٧ قرار گرفته است؟ و دیگر
این که آیا این واژه در زمان پیامبر٩ کاربرد داشته و آیا خود حضرت آن را استعمال
فرموده است؟

١) واژه قهرمانه در کلمات حضرت علی٧

قبل از بررسی این واژه در احادیث مربوط، به دو نکته اشاره می‌شود:

اولاً، هر چند تعیین بازه زمانیِ استعمال یک واژه در چگونگی سیر تطور آن واژگان حایز اهمیت است و بیانات حضرت به لحاظ تاریخی به بخش‌های مختلفی مانند: دوران زندگی حضرت علی٧، حوادث تاریخی صدر اسلام، تاریخ بعثت رسول گرامی اسلام٦، منابعی که از حضرت و سایر روایان حدیثی باقی مانده است و... . قابل طبقه‌بندی است، لکن آنچه در بررسی کلمات حضرت علی٧ در اینجا اهمیت دارد، تحقیق در نفس بیانات حضرت در دوران حیات پرفروغ ایشان است.

ثانیاً، از آنجایی که شروح و تفاسیر فراوانی بر کلمات حضرت تاکنون نگاشته شده است، ضرورت دارد برای بررسی این واژه حدّی در نظر گرفته شود تا بتوان به منابع خاصی استناد کرد. از این رو، در این نوشتار تلاش شده است که بیانات حضرت تا سال چهل هجری بررسی شود؛ حتی منابعی که به نقل از کلمات حضرت پرداخته و زمان نقل آن به زمان حضرت برمی‌گردد نیز مورد توجه قرار گرفته است.

با توجه به دو نکته مذکور بر اساس بررسی‌های صورت گرفته در منابع مربوط به حضرت مانند: نهج‌البلاغه، غررالحکم و شروح و تفاسیر نهج‌البلاغه و نیز سایر منابع روایی شیعه و سنی، این واژه فقط در سه جا در بیانات حضرت آمده است و در سایر منابعِ روایی مستند به خود حضرت، ذکری از این واژه به میان نیامده است:

در نقلی از امام امیرالمؤمنین در کتاب غرر الحکم و دررالکلم[١] آمده است:

لا تملك المرأة ما جاوز نفسها فإن المرأة ریحانة و لیست بقهرمانة.

و نیز در نامه ٣١ نهج‌البلاغه در وصیت به فرزندش[٢] حسن بن علی٨ فرموده است:

[١]. پدیده‌های ایرانی در زبان و ادبیات عربی، ص١٥.

[٢]. تاریخ عربستان و قوم عرب، جزوه ٢، ص١٩.