بیان شد که حدود سی و پنج روایت در باره مسأله عمود نور نقل شده است. در این میان، «محمد بن مروان» با نه روایت _ که بجز سه روایتی که به واسطۀ فضیل بن یسار نقل روایت کرده، دیگر روایات را بدون واسطه از امام نقل می‌کند _ و «یونس بن ظبیان» با هشت روایت از روایت‌گران پر شماره در این حوزه به شمار می‌آیند.

محمد بن مروان

در کتاب‌های رجالی، محمد بن مروان مشترک میان جماعتی از راویان است، اما نشانه‌هایی دلالت می‌کنند که مراد از محمد بن مروان در روایات عمود نور، «محمد بن مروان ذهلی است »؛ زیرا محمد بن مروان در روایات عمود نور یا به صورت مستقیم از امام باقر و امام صادق٨ نقل می‌کند که نشان می‌دهد وی از اصحاب امامین صادقین٨ است و یا با واسطۀ فضیل بن یسار از امام باقر٧ نقل روایت کرده که بیانگر آن است که درک حضور وی از امام صادق٧ بیشتر بوده، لذا روایات امام صادق٧ را بدون واسطه نقل می‌کند. با ملاحظۀ این نکته عبارت مرحوم خویی در بارۀ محمد بن مروانی که در کامل الزیارات نقل روایت دارد و مرحوم خویی وی را محمد بن مروان ذهلی می‌داند، راهنمایی است بر این که مراد از محمد بن مروان در روایات عمود نور نیز «محمد بن مروان ذهلی » است؛ زیرا مرحوم خویی می‌نویسد:

أما غیره من أصحاب الصادق٧ ممن سمی بمحمد بن مروان، فلیس فیهم رجل معروف.[١]

در حالی که محمد بن مروانی که راوی روایات عمود نور است، احادیث متعددی در این مسأله نقل کرده است.

از افرادی دیگری که احتمال می‌رود مصداق محمد بن مروان در روایات مسأله عمود نور باشند، «محمد بن مروان بصری»، فردی غیر از «محمد بن مروان الذهلی البصری» است. در باره او قید شده که تنها اسید بن زید از او نقل روایت می‌کند، در حالی که در روایات عمود نور، در ناقلین روایات محمد بن مروان، نامی از اسید بن زید برده نمی‌شود.[٢] همچنین نمی‌توان محمد بن مروان را همان محمد بن عثمان مدنی دانست؛ زیرا در باره محمد بن عثمان مدنی تنها گفته شده که از اصحاب امام صادق٧ است، در حالی که محمد بن مروان در روایات عمود نور به صورت مستقیم از امام باقر٧ روایت نقل می‌کند. «محمد بن مروان حناط» هر چند ثقه است، اما قلیل الحدیث معرفی شده و نمی‌توان وی را همان راوی روایات عمود نور شمرد؛ همچنان که روایات «محمد بن مروان عجلی» _ که

[١]. بحار الأنوار، ج‌٥٥، ص٦٨.

[٢]. همان، ج٥٣، ص٧.