مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٣٥ - ب از نظر جهان بینی

مینمایند (إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَیهِ راجِعُونَ) [١]:

أَلا إِلَی اللَّهِ تَصِیرُ الْأُمُورُ [٢].

همانا به سوی خدا اشیاء صیرورت مییابند.

إِلی رَبِّک مُنْتَهاها [٣].

پایان آنها به سوی پروردگار توست.

٥. جهان دارای نظام متقن عِلّی و معلولی، سببی و مسبّبی است. فیض الهی و قضا و قدر او به هر موجودی، تنها از مسیر علل و اسباب خاص خود او جریان مییابد [٤].

٦. نظام علت و معلول و اسباب و مسبّبات منحصر به علل و معلولات مادی و جسمانی نیست. جهان در بُعد مادی خود، نظام علّی و معلولیاش مادی است و در بُعد ملکوتی و معنوی خود، نظام علّی و معلولیاش غیر مادی است، و میان دو نظام تضادی نیست؛ هرکدام مرتبه وجودی خود را احراز نموده است. ملائکه، روح، لوح، قلم، کتب سماوی و ملکوتی، وسائط و وسایلی هستند که به اذن پروردگار فیض الهی وسیله آنها جریان مییابد.

٧. بر عالم یک سلسله سنن و قوانین لایتخلّف حکمفرماست که لازمه نظام علّی و معلولی جهان است.

٨. جهان یک واقعیت هدایتشده است. تکامل جهان، تکامل هدایت شده است. تمام ذرات جهان در هر مرتبهای هستند از نور هدایت برخوردارند. غریزه، حس، عقل، الهام، وحی، همه مراتب هدایت عامه جهاناند:

قالَ رَبُّنَا الَّذِی أَعْطی کلَّ شَیءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدی [٥].