مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٣ - ایمان مذهبی

آرمانهای کلی جهان؛ اما ایمان و آرمانهای غیرمذهبی نوعی «بریدگی» از جهان و ساختن جهانی خیالی برای خود است که به هیچ وجه از جهان بیرون حمایت نمیشود.

ایمان مذهبی تنها یک سلسله تکالیف برای انسان علیرغم تمایلات طبیعی تعیین نمیکند، بلکه قیافه جهان را در نظر انسان تغییر میدهد؛ عناصری علاوه بر عناصر محسوس، در ساختمان جهان ارائه میدهد؛ جهان خشک و سرد مکانیکی و مادی را به جهانی جاندار و ذیشعور و آگاه تبدیل میکند. ایمان مذهبی تلقی انسان را نسبت به جهان و خلقت دگرگون میسازد. ویلیام جیمز، فیلسوف و روانشناس امریکایی اوایل قرن بیستم، میگوید:

دنیایی که یک فکر مذهبی به ما عرضه میکند نه تنها همان دنیای مادی است که قیافه آن عوض شده باشد بلکه در ساختمان آن عالم چیزهای بیشتری است از آنچه یک نفر مادی میتواند داشته باشد [١].

گذشته از همه اینها گرایش به سوی حقایق و واقعیاتی مقدس و قابل پرستش، در سرشت فرد فرد بشر هست. انسان کانون یک سلسله تمایلات و استعدادهای غیرمادی بالقوه است که آماده پرورش است. تمایلات انسان منحصر به تمایلات مادی نیست و گرایشهای معنوی صرفاً تلقینی و اکتسابی نیست. این حقیقتی است که علم آن را تأیید میکند.

ویلیام جیمز میگوید:

هرقدر انگیزه و محرک میلهای ما از این عالم سرچشمه گرفته باشد، غالب میلها و آرزوهای ما از عالم ماورای طبیعت سرچشمه گرفته، چرا که غالب آنها با حسابهای مادی جور در نمیآید [٢].

این میلها چون وجود دارد باید پرورش یابد و اگر درست پرورش نیابد و مورد