چشمه عشق باشد وگرنه بيم آنست كه قرب نياورده بعد آورد . لذا شيخ بزرگوار ابن سينا در فصل هشتم نمط نهم اشارات كه در مقامات عارفين است در يكى از آداب رياضت عارف گفته است كه( : العبادة المشفوعة بالفكرة) . يعنى پرستشى كه جفت با انديشه باشد . و اين فكرت حضور قلب است .

خواجه طوسى در شرح آن گويد( : و فائدة اقترانها بالفكر أن العبادة تجعل البدن بكليته متابعا للنفس فان كانت النفس مع ذلك متوجهة الى جناب الحق بالفكر صار الانسان بكليته مقبلا على الحق و الا فصارت العبادة سببا للشقاوة كما قال عز و جل فويل للمصلين الذين عن صلوتهم ساهون) .

يعنى فائده اقتران فكرت به عبادت در عبارت شيخ اين است كه عبادت بدن را بكلى پير و نفس مى گرداند پس اگر نفس با اين وجود از روى فكرت متوجه به جناب حق باشد انسان بكلى روى به حق آورده است و اگر فكرت در عبادت نباشد عبادت سبب شقاوت مى گردد چنانكه خداوند عز و جل فرمود( : فويل للمصلين الايه ) . اين نكته بسيار باريك است .

اين سخن نيست در خور هر فهم *** واعظ آنرا مگو به ملا تو

خواجه طوسى در شرح فصل ١٨ نمط ٨ اشارات عشق را چنين تعريف كرده است( : و الحب اذا افرط سمى عشقا) . يعنى محبت كه به غايت رسد عشق است . و اگر خواهى آن را الفت بنامى هم روا است و در آيات الفت قرآن تدبر شود][١]] .

پيچك را بتازى عشقه گويند . همچنين در فرهنگ فرانسه لى ئرLier ) ) به معنى بستن و پيوستن است و پيچك را چون سخت به درخت مى پيوندد لى ئرLierre ) ) گويند كه در اصطلاح صرف عربى كثره المبانى تدل على كثرة المعانى , و به همين مناسبت عاشق را لى ئر خوانند .

ديدى كه چگونه پيچك سخت درخت را در بر مى گيرد , درباب عبادت اصول كافى( ) ٢ از امام صادق عليه السلام روايت شده است كه آن حضرت فرمود :

[١]سوره آل عمران , آيه ١٠٤ , سوره انفال , آيه ٦٤ و غير هما .

[٢]ص ٦٨ , ج ٢ معرب .