انتظار بشر از دين - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ٢٢٥ - نقش رقابت در توسعه ممدوح

الّذين أُوتوا العلم وليکم ثواب الله خير لمن امن و عمل صالحاً؛ ١ واي بر شما! اين زر و زيور، مايه فخر انساني نيست؛ به سراغ چيزي برويد که دوام داشته باشد.

رقابت اگر در محدوده عقل و محورهاي عقلي باشد، قرآن کاملاً آن را ستوده و دستور سرعت و سبقت در آن را داده است و هميشه سبقت بعد از سرعت و سرعت بعد از حرکت است و جامعه ايستا، فاقد حرکت و سرعت است: و سارعوا إلي مغفزة من ربّکم؛ ٢ فاستبقوا الخيرات؛ ٣ وقتي سبقت گرفتيد، بايد به فکر افتادگان باشيد و آن ها را دريابيد: و اجعلنا للمتّقين إماماً. ٤ پس، سبقت فرع هجرت و حرکت و سرعت است که همه آن ها بايد زير مجموعه معرفت عقلي باشد؛ وگرنه سفاهت و خروج از عقل است که مذموم خواهد بود.

ويژگي هاي رقابت ممدوح

پس از بيان رابطه توسعه ممدوح و رقابت، بايد به برخي ويژگي هاي رقابت ممدوح اشاره نماييم:

١ ـ آميختگي با تعاون عقلي؛ چنان که گفته شد، اصل رقابت مقبول دين است؛ ولي معناي رقابت اين نيست که کسي رقيب خود را نابود کند و از بين ببرد؛ بلکه رقابت ممدوح، اين است که از يک سو، کسي از ديگران سبقت بگيرد و از طرف ديگر، تعاون و همکاري را از ياد نبرد و به ديگران کمک کند و اين کمک و تعاون نيز بر محور عقل باشد و نه عاطفه؛ زيرا در اسلام، هيچ برنامه اي عاطفي محض نيست؛ بلکه عاطفه و رأفت و خيال و وهم، بايد تحت سرپرستي عقل عملي