انتظار بشر از دين - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ١٤٠ - ويژگى هاى رفتار اقتدارآور
جاي منصوب الهي نصب مي کنند. براي درمان چنين بيماري مهلک، گفتار همراه با رفتار اميرالمؤمنين عليه السّلام سودمند است که فرمود: ¦«مالابن ادم و الفخر! أوّله نطفةٌ و اخره جيفةٌ و لايزرق نفسه و لا يدفع حتفه»¦؛ ١ فرزند آدم، حقّ فخرفروشي ندارد؛ زيرا آغاز آفرينش او نطفه بوده است و انجام زندگي او مردار است؛ توان تأمين روزي خود را ندارد و قدرت برطرف کردن مرگ خويش را فاقد است. چنين موجود ضعيفي که صدر و ساقه هستي او را فرومايگي احاطه کرده است، حقّ باليدن ندارد:
ورچه اين جا اميري از زر و زور *** با تکبّر زخاک خيزي مور
٢آري! آن کس که از حجابِ «من و ما» بيرون آمد و با بينش الهي، مبدأ و منتهاي خلقت را درک کرد و خود را در بستر مستقيم لقاي خدا ديد و در طي اين راه از هيچ کوششي دريغ نکرد، در خور تکريم است؛ چنان که اميرالمؤمنين عليه السّلام فرمود: ¦«فمن أخذ بالتّقوي... هَطَلت عليه الکرامة بعد قُحوطها...»¦؛ ٣ کسي که پرهيزکاري را برگزيد... مجد و بزرگواري هاي از دست رفته، مانند باران بر او مي بارد.
٤ ـ رفتار عاري از فرومايگي
رفتاري سبب اقتدار ملّي است که منزّه از عوامل ذلّت و فرومايگي باشد. آنچه مايه خواري است، در بنان و بيان اميرالمؤمنين عليه السّلام متبلور است که به برخي از آن ها اشاره مي شود:
يک . طمع وآزمندي، پرده شهوت است که روي خردمنددي آويخته مي شود؛ نه مي گذارد که عقل، نور عشق را مشاهده کند و نه مي گذارد که حسّ و خيال و وَهـْم، از نور عقل استضائه کنند؛ زيرا محجوب، هم از نورگيري محروم است و هم از
١. نهج البلاغه، حکمت ٤٥٤.
[٢] حيکم سنايي، حديقه، ص ٢٨٠.
[٣] نهج البلاغه، خطبه ١٩٨.