انتظار بشر از دين - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ١٩٣ - ششم اسلام و محيط زيست

نسبت به موجودهاي ديگر از حسن زايد قياسي و سنجشي بهره مي برد که مخلوق هاي ديگر فاقد آن هستند. از اين رو، خداي سبحان بعد از تبيين نظام آفرينشِ انسان، چنين فرمود: فتبارک الله أحسن الخالقين. ١ اگر موجودي از انسان زيباتر يافت مي شد، خداوند هنگام آفريدن آن موجود زيباتر از انسان، خود را به عنوان احسن الخالقين معرفي مي کرد و چون نهايت زيبايي در جمع بين کمال عقل و جمال حسّ است، پرنده طاووس نيز توان تقابل انسان را ندارد؛ گرچه اميرالمؤمنين علي بن ابي طالب عليه السّلام از نظم خاص و نضد ويژه طاووس خبر داد و در اين باره فرمود: ¦«و من أعجبها خلقاً الطاووس الذي أقامه في أحکم تعديلٍ و نَضَّدَ ألوانه في أحسنِ تنضيدٍ»¦. ٢

چنين ديواني که تمام سطور کلمات و حروف آن با قلم زيباي روح بر لوح زرين جهان رقم خورد، مرايا و مرائي خداي سبحان است؛ چنان که امام علي عليه السّلام فرمود: ¦« و تشهد له المرائي لا بمحاضرةٍ»¦؛ ٣ گرچه خداوندِ منّان:

با صد هزار جلوه برون آمده که من *** با صد هزار ديده تماشا کنم تو را

ليکن معرفت او نه به اندازه معروف است، بلکه به هندسه عارف مرهون:

تو را چنان که تويي هر نظر کجا بيند *** به قدر دانش خود هر کسي کند ادراک

ليکن همين معرفت نسبي را بايد کمين کرد و گمانه زد و صيد نمود:

«نَفَس نَفَس اگر از باد نشنوم بويش *** زمان زمان چو گل از غم کنم گريبان چاک