پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٧ - * رابطه نظم و علم

نظر جنس مصالح، و بعد از نظر مقدار و كميّت آن، و سوم از نظر كيفيّت اين مصالح، و چهارم از نظر اشكال و اندازه‌هاى مختلف، و پنجم از نظر ايجاد هماهنگى در ميان اجزاء، و ششم از نظر تناسب در ميان آنها، و هفتم از نظر قرار گرفتن هريك از اجزاء در جاى مناسب خود بايد انتخابى حساب شده داشته باشيم.

اين انتخابات هفت‌گانه هريك بايد بر طبق علم و آگاهى و حساب و كتاب، و گاهى محاسبات بسيار دقيق انجام گيرد؛ و اينجا است كه هرگاه با يك چنين عمارتى روبرو مى‌شويم يقين پيدا مى‌كنيم كه سازنده آن بى‌شك علم و دانش و آگاهى فراوانى داشته است.

٣- اين رابطه (رابطه نظم و علم) را از طريق ديگرى (از طريق برهان رياضى) نيز مى‌توان اثبات كرد.

حساب احتمالات كه امروز به صورت يك رشته مستقل علمى در دانشگاه‌ها درآمده؛ در بحث رابطه نظم و علم بسيار كارگشا است، و اين همان چيزى است كه ما در زندگى به طور اجمال آن را درك كرده‌ايم؛ ولى حساب احتمالات آن را در يك شكل رياضى روشن منعكس مى‌كند.

ما هرگز باور نمى‌كنيم يك انسان بى سواد بتواند با استفاده كردن از تصادف‌ها، كتابى پر محتوا مثلًا در زمينه فلسفه يا ادبيات و شعر يا طب به وجود آورد. به اين معنى كه يك ماشين تايپ در اختيار او بگذاريم و او بى‌آنكه حروف را بشناسد پشت سر هم انگشت‌هاى خود را روى دكمه‌هاى ماشين فشار دهد.

نه تنها يك كتاب علمى كه حتى يك نامه كوچك هم نمى‌شود با استفاده از اين تصادف‌ها نوشت.

زيرا اگر حروف يك ماشين تحرير را فقط سى رقم فرض كنيم- البته بسيار بيشتر است چون بعضى از حروف چند صورت مختلف دارد؛ مثلًا «ب» اول و «ب» وسط و «ب» آخر و «ب» مفرد چهار صورت مختلف «ب» را تشكيل‌