پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦٥ - بلند آسمان، آيت حق بود!

آفرينش تدريجى اين جهان- كه خود دليل ديگرى بر عظمت خالق است- دارد.

گرچه بعضى از ماترياليست‌هاى ناآگاه بر اثر عدم توجّه به معنى‌ «يوم» روز اينگونه آيات را به باد انتقاد يا سخريه گرفته‌اند؛ [١] و گمان كرده‌اند «يَوْم» در اينجا به معنى سفيدى روز، يا بيست و چهار ساعت است، در حالى كه همه مى‌دانند كه روز به اين معنى مولود گردش زمين و تابش آفتاب است، و در آن هنگام كه زمين و آسمانى وجود نداشت، شب و روز به اين صورت مفهومى نداشت.

آنها از اين نكته غافل‌اند كه‌ «يَوْم» و معادل آن «روز» در فارسى يا در لغات ديگر از نظر مفهوم و استعمالات روز مرّه معانى مختلفى دارد؛ از جمله به معنى دوران است، خواه اين دوران كوتاه باشد يا فوق‌العاده طولانى، چنانكه راغب در كتاب مفردات كه از متون معروف لغت است مى‌گويد: «الْيَومُ يُعَبَّرُ بِهِ عَنْ وَقْتِ طُلُوعِ الشَّمْسِ الى‌ غُرُوبِها، وَ قَدْ يُعَبَّرُ بِهِ عَنْ مُدَّةٍ مِنَ الزَّمانِ أىَّ مُدَّةٍ كانَتْ»: «روز به معنى وقت طلوع آفتاب تا غروب است، ولى گاهى به معنى مدتى از زمان- هر مقدار بوده باشد- به كار مى‌رود.»

در استعمالات روزانه نيز مى‌گوئيم: يك روز مردم براى مسافرت سوار بر حيوانات مى‌شوند، و امروز بر وسائل نقليه سريع‌السير. در حالى كه هر كدام از اين دو تعبير (يكروز و امروز) اشاره به يك دوران طولانى است؛ و در حديث معروف اميرمؤمنان على عليه السلام مى‌خوانيم: «وَ اعْلَمْ بِانَّ الدَّهْرَ يَوْمانِ: يَوْمٌ لَكَ وَ يَوْمٌ عَلَيْكَ» «بدان تمام عمر دنيا دو روز است: يك روز به نفع تو است، و روزى به زيان تو.» [٢]

[١]. ماترياليسم تاريخى، صفحه ٨٧.

[٢]. نهج‌البلاغه، نامه ٧٢.