پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٣٣ - استاد ازل!

بدون نياز به معلّمى از آن بهره مى‌گيرد.

شبيه همين معنى در آيات ديگر قرآن نيز ديده مى‌شود: در آيه ٣ سوره اعلى مى‌خوانيم: وَ الَّذِىْ قَدَّرَ فَهَدى‌ «همان خداوندى كه موجودات را اندازه‌گيرى كرد و بعد هدايت فرمود.

در دومين قسمت از آيات به هنگام يادآورى نعمت‌هايش به انسان، بعد از اشاره به نعمت چشم‌ها، و زبان و لب‌ها، مى‌فرمايد: «ما او را به خير و شرش آگاه كرديم و هدايت نموديم» وَ هَدَيْناهُ النَّجْدَيْنِ.

«نجد» در لغت به معنى مكان مرتفع و فلات است در مقابل‌ «تهامة» كه به سرزمين‌هاى پست و پائين و همسطح دريا و مانند آن گفته مى‌شود؛ و از آنجا كه آگاهى بر اصول خوشبختى و طرق سعادت و پيمودن اين راه همانند پيمودن زمين‌هاى مرتفع مشكلات و زحمت‌هاى فراوانى دارد، در اينجا واژه‌ «نجد» به معنى طرق خير به كار رفته، و سپس آگاهى بر طرق شر نيز به عنوان‌ «تغليب» در كنار آن قرار گرفته است. بنابراين معنى تحت اللّفظى آيه چنين است: «ما انسان را به آن دو سرزمين مرتفع هدايت كرديم» كه اين دو سرزمين همان طرق خير و شر است.

لذا در حديثى از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم مى‌خوانيم كه فرمود: «يا أيُّها النّاسُ! هُما نَجْدانِ: نُجْدُ الْخَيْرِ، وَ نَجْدُ الشَّرِّ، فَما جُعِلَ نَجْدُ الشَّرِّأَحَبَّ الَيْكُمْ مِنْ نَجْدِ الْخَيْرِ»: «اى مردم! دو سرزمين مرتفع وجود دارد: سرزمين خير و سرزمين شر؛ و هرگز سرزمين شر نزد شما محبوب‌تر از سرزمين خير قرار داده نشده.» [١]

بعضى از كوته نظران مفهوم گسترده آيه را در موضوع محدودى خلاصه كرده‌اند؛ و گفته‌اند: منظور از اين دو سرزمين مرتفع پستان‌هاى مادر است!

[١]. نورالثقلين، جلد ٥، صفحه ٥٨١ و مجمع البيان و تفسير قرطبى ذيل آيات مورد بحث. نظير همين معنى از امام صادق عليه السلام نيز نقل شده است.