پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١١٧ - روح اعجوبه عالم خلقت

سجده كنيد.»

در اين آيه دو نكته جلب توجّه مى‌كند: نخست اضافه روح انسان به خداوند است مى‌فرمايد: از روح خودم، كه اين دليل بر نهايت عظمت و اهميّت روح انسانى است، و به اصطلاح از قبيل اضافه تشريفيه است، مانند: «بيت اللَّه» (خانه خدا) و «شهر اللَّه» (ماه خدا) كه اشاره به اهميّت خانه كعبه و عظمت ماه مبارك رمضان است؛ وگرنه همه‌جا خانه او و همه ماه‌ها ماه او است.

ديگر امر به سجده تمام فرشتگان در برابر آدم عليه السلام بعد از نفخ روح است؛ و اين دليل ديگرى است بر عظمت مقام انسان. چرا كه سجده يعنى نهايت خضوع، آن هم از ناحيه همه فرشتگان، بهترين نشانه مقام والاى آدم عليه السلام محسوب مى‌شود.

در چهارمين آيه بعد از اشاره به آفرينش نطفه و تطوّرات جنين و لباس‌هاى گوناگونى كه بر اندام اين ذرّه بى‌مقدار در مراحل مختلف مى‌پوشاند لحن سخن را تغيير داده مى‌فرمايد: «سپس ما آفرينش جديد به انسان داديم»: ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَر.

تعبير به‌ «إِنْشاء» «ايجاد» در اين مرحله برخلاف مراحل قبل كه تعبير به خلقت شده است، به اضافه تعبير به‌ «ثُمّ» كه معمولًا براى فاصله به كار مى‌رود؛ دليل بر اين است كه آفرينش در اين مرحله كاملًا با مراحل قبل تفاوت داشت، و اين نشان مى‌دهد كه منظور همان آفرينش روح است كه بعد از تكامل جسم به آن تعلّق مى‌گيرد.

جالب اينكه تعبير به‌ خَلْقاً آخَرَ: «آفرينش ديگرى» مى‌كند كه تعبيرى است اسرارآميز و سربسته، برخلاف تعبيرات قبل كه سخن از «نطفه» و «علقه» و «مضغة» و «عظام» و «لحم» به ميان آورده كه همه مفاهيمى است شناخته شده، و اين نيز دليل ديگرى است بر تفاوت مرحله اخير با مراحل قبل.

عجب اينكه بعضى از مفسّران تفسيرهايى براى اين آفرينش جديد ذكر