پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٤ - امتيازات برهان نظم

اشاره‌

گسترده‌ترين برهانى كه قرآن مجيد در آيات فراوان و سوره‌هاى بسيار در مسأله خداشناسى روى آن تكيه كرده است، برهان نظم است؛ به طورى كه ساير براهين عملًا در قرآن تحت الشعاع اين برهان قرار گرفته است.

اين نشان مى‌دهد كه از ديدگاه اين كتاب بزرگ آسمانى بهترين و روشن‌ترين راه براى شناخت خدا و نفى هرگونه شرك، مطالعه نظام آفرينش و اسرار هستى و آيات آفاقى و انفسى است.

امتيازات برهان نظم‌

اين برهان ويژگى‌هايى دارد كه به خاطر آنها تا اين حد در قرآن مجيد بر آن تأكيد و تكيه شده است.

١- برهان نظم هم دانشمندان را قانع مى‌كند و هم توده مردم را. يعنى هر گروهى به فراخور حال خويش مى‌توانند از آن بهره گيرند؛ چرا كه مردم در درك اسرار آفرينش متفاوتند.

٢- برهان نظم خشكى استدلالات فلسفى را ندارد؛ بلكه به عكس داراى لطف خاصّى است كه به موازات آگاهى از آن مبدأ بزرگ، عشق و شور و نشاط به انسان مى‌دهد، و حالت جذبه و شوق نسبت به آن مبدأ بزرگ در او ايجاد مى‌كند، و او را به خضوع آميخته با عشق وا مى‌دارد. يا به تعبير ديگر هم عقل انسان را سيراب مى‌كند، و هم عواطف و اخلاق او را.

بالاخره برهان نظم به خاطر بررسى انواع نعمت‌هاى الهى، ضمن بررسى نظامات اين جهان، سر از شكر منعم در مى‌آورد كه آن خود نيز انگيزه ديگرى از انگيزه‌هاى خداشناسى است.

٣- برهان نظم يك برهان در حال رشد است؛ و يا به تعبير ديگر پايان‌