پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤١٣ - در عالم حيوانات چه خبر است؟

نقش‌ها و نمونه‌هاى رنگارنگى از تابلوها ابداع كرده است كه هريك، شاهكارى از صنعت آفرينش است.

منتهى، انديشمندان و دانشمندان‌اند كه چشم دل باز كرده، و جان جهان را در اين صحنه‌هاى بديع مى‌بينند، و آنچه ناديدنى است، آن مى‌بينند. لذا در ذيل آيه مى‌فرمايد: «از ميان بندگان خدا تنها دانشمندان از او، خشيت دارند، و خداوند عزيز و غفور است»: انَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ انَّ اللَّهَ عَزِيزٌ غَفُوْرٌ

رنگ‌هاى مختلف ظاهرى مخلوقات، افراد سطحى را به خود مشغول مى‌دارد، و رنگ‌هاى باطنى و خلقت‌هاى متفاوت آنها اهل دل و معنى را.

رنگ‌هاى ظاهرى گل‌ها، حشرات و زنبوران عسل را به خود جذب مى‌كند، تا در امر بارورى به آنها كمك كنند؛ و نيز حيوانات نر و مادّه را (مخصوصاً در ميان پرندگان) به سوى يكديگر مى‌كشاند؛ ولى رنگ‌هاى درونى و ساختمان‌هاى مختلف آنها، علماء و صاحبان فكر را به سوى خود مى‌خواند، تا انديشه خود را از بذر توحيد بارور سازند.

«خَشْيت» به معنى ترس آميخته با تعظيم، ناشى از علم و آگاهى است؛ و در حقيقت مجموعه‌اى است از بيم و اميد؛ و به همين دليل بلافاصله خداوند را با دو وصف‌ «عزيز» و «غفور»: «قدرتمند و بخشنده» توصيف نموده كه اوّلى مبدء بيم است و دوّمى سرچشمه اميد؛ و به اين ترتيب ذيل آيه در حقيقت از علت و معلول تركيب يافته است.

ضمناً ذكر «انْعام» (چهار پايان) بعد از «دَوابّ» (جنبندگان) از قبيل ذكر خاص بعد از عام است؛ و به خاطر اهميّتى است كه چهارپايان در زندگى انسان‌ها دارند.

در هشتمين آيه با يك استفهام توبيخى مشركان و كافرانى كه راه را گم كرده، و خالق جهان را گذارده، به سوى بت‌ها رفته‌اند، مورد سرزنش قرار داده؛