آنچه تاكنون به عنوان موارد ارزشگذارى حديث در عصر ائمه عليهم السلام بيان شد ، ناظر به صدور هر روايت بدون در نظر گرفتن فرض تعارض آن با روايت ديگر بود ؛ امّا موارد فراوانى هم در روايات معصومان عليهم السلام نقل شده كه ناظر به ارزشگذارى روايات به هنگام تعارض است . اين روايات را علماى دانش اصول در باب تعارض ، نقل و بررسى كرده اند . معيارهاى موجود در اين روايات ، برخى به صفات راويان مانند عدالت ، فقاهت ، صداقت و وَرَع مربوط مى شود ، برخى به شهرت در نقل روايت ، برخى به موافقت با قرآن و سنّت ، برخى به مخالفت با عامّه ، و برخى به مخالفت با تمايل حاكمان و قاضيان نامشروع . [١] درباره صفات راويان ، چون اصل اين صفات در آنها براى اصل حجّيت (بدون در نظر گرفتن حالت تعارض) روايت ، مفروض گرفته شده ، به برترى راويان روايت هاى متعارض تكيه شده است ؛ يعنى عادل تر بودن ، فقيه تر بودن ، صادق تر بودن و با وَرَع تر بودن راوى در يك طرف تعارض ، موجب ترجيح آن دانسته شده است . معيارهاى ترجيح روايات متعارض ، در برخى روايات با ترتيب خاصّى آمده است . براى مثال در برخى روايات تطبيق معيار مشهور بودن يكى نسبت به ديگرى قبل از تطبيق معيار موافقت با قرآن ، و موافقت با قرآن قبل از مخالفت با عامّه (اهل سنّت) ذكر شده است . [٢]

[١] جامع أحاديث الشيعة ، ج١ ، ص٣٠٨ .[٢] همان جا . ساير روايات مربوط را هم در همين منبع (تا ص ٣٢٦) بنگريد .