صورت گرفته است. [١] اين مباحث، بويژه در بحث تعارض ادلّه و توضيح و تبيين موافقت با قرآن و سنّت قطعى به عنوان يك مرجّح صورت پذيرفته است؛ ولى از آن جا كه نقد سند در حالت تعارض با حالت غير تعارض تفاوت دارد، مباحثى كه براى حالت تعارض بوده است، حالت غير تعارض را به حاشيه و فرع مبحث برده است. لذا بحث درخور آن هم صورت نگرفته است. البته در اين جا نيز چون محور اصلى سخن ما در مبانى آراى رجالى است و ارزشيابى حديث به طور كلّى، فراتر از اين موضوع است، نمى توانيم به طور مشروح بدان بپردازيم ؛ [٢] ولى برخى از روايات مربوط به آن را مى آوريم:

١. از امام صادق عليه السلام نقل شده است : كلّ حديث مردود إلى الكتاب والسنة وكل شيء لا يوافق كتاب اللّه فهو زُخُرف . [٣]

هر حديثى به قرآن وسنّت بازگشت داده مى شود و هر چه موافق با كتاب خدا نباشد ، زُخرف است .

مراد از زُخرُف در اين جا باطل و دورغ است . رد يا عرضه بر قرآن در اين روايت به عنوان معيار و مبنايى براى ارزشيابى صحّت صدور روايت ، ارائه شده است .

٢ . در روايت ديگرى به نقل از امام باقر عليه السلام و امام صادق عليه السلام مى خوانيم : لا تصدق علينا إلاّ ما وافق كتاب اللّه وسنة نبيّه. [٤]

[١] ر.ك: الرسائل، مرتضى الأنصارى ، ص٦٩؛ بحوث فى الأصول ، سيّد محمّدباقر الصدر، ج٧، ص٣١٥ به بعد . نيز ر.ك: حجيّت خبر واحد و بحث تعارض در ساير منابع اصولى.[٢] نويسنده در كتابى جداگانه ، تلاش كرده تا گام هايى در اين جهت بردارد (ر.ك: جايگاه قرآن در استنباط احكام، ص٢٩٥ به بعد).[٣] جامع أحاديث الشيعة ، ج ١ ، ص ٣١٢ .[٤] همان ، ص ٣١٤ .