مجموعه مقالات فارسي کنگره بين المللي ثقة الاسلام کليني - مجموعه مؤلفان - الصفحة ٢٢
كتاب ها در كتب نجاشى و شيخ طوسى ، فهرست شده اند ؛ امّا چون هفده سال را در حبس بوده و در اين مدت ، خواهرش و به روايتى خود او ، كتاب ها را در زير خاك پنهان كرده بود ، همه آنها زير باران ، از بين رفته است . [١] او پس از آن توانست فقط آنچه را در حافظه بوده ، در چهل كتاب و بدون سند ، با عنوان نوادر گرد آورد [٢] كه شيخ طوسى اين مجموعه را كتاب نيكويى توصيف مى نمايد . [٣] اكنون از آن صحابى امام و محدّث گران قدر ، بيش از چهار هزار و هفتصد روايت در كتب روايى در زمينه هاى مختلف مانند : تفسير ، فقه و كلام وجود دارد . [٤] ابن ابى عمير ، علاوه بر آن كه روايات فقهى بى شمارى در جاى جاى ابواب فقهى از خود به يادگار گذاشته ، حجم قابل ملاحظه اى روايت ، درباره مسائل كلامى ، نقل كرده است . بسيارى از دانشمندان اسلامى نظير : نجاشى ، شيخ طوسى ، شيخ بهايى ، شيخ انصارى و امام خمينى رحمهم الله ، مرسلات ابن ابى عمير را در حكم مسند دانسته و به آنها اعتماد كرده اند . [٥] علّامه مامقانى (م ١٣٥١ ق) در اين باره مى گويد : محمّد بن ابى عمير ، تنها كسى است كه تمامى علماى شيعه [در طول قرون گذشته ]روايات مرسل او را پذيرفته و آنها را مانند روايات مسند ، معتبر دانسته اند . اگرچه درباره برخى [از اصحاب ائمّه عليهم السلام ] نيز اين مطلب را گفته اند ، ليكن گوينده آن ، عدّه اى معدود بوده اند و درباره آنها به مانند آنچه كه درباره ابن ابى عمير گفته اند ، اتفاق نظر وجود نداشته است . [٦]
[١] همان ، ص ٣٢٦ .[٢] اختيار معرفة الرجال ، ج ٢ ، ص ٨٥٤ .[٣] الفهرست ، طوسى ، ص ٢١٨ .[٤] معجم رجال الحديث ، ج ٢٢ ، ص ١٠١ .[٥] نهاية الدراية ، ص ٢٦٩ ؛ فرائد الاُصول ، ج ١ ، ص ١٥٩ ؛ رجال النجاشى ، ص ٢٢٨ ؛ المكاسب المحرمة ، امام خمينى ، ج ١ ، ص ٢٨٥ (به نقل از دانش دراية الحديث ، ص ١٧٧ ـ ١٧٩) .[٦] تنقيح المقال ، ج ٢ ، ص ٦٣ .