قرآن در قرآن - فرقانی حیدری - الصفحة ٩٢
قسم خوردن از ديگر روشهاى تربيتى و هدايتى قرآن مجيد، به كار بردن سوگند است. چنين كارى در ميان افراد بشر رايج است و هر قوم و ملتى با توجه به آيين و مرام خود، به چيزهايى كه نزد خودشان مقدس است، قسم مىخورند.
فايده سوگند در دو چيز است:
١- تأكيد مطلب؛ ٢- توجه دادن مخاطبان به اهميت مواردى كه سوگند بدانها ياد مىشود.
البته فايده دوم را مىتوان مخصوص قسمهاى الهى دانست؛ زيرا در قسمهاى افراد بشر بيشتر فايده اول مورد نظر است و براى تأكيد مطلب، قسم ذكر مىشود. براى توضيح بيشتر درباره چگونگى فوايد سوگند، توجه به مطلب ذيل لازم است:
در مواردى كه انسان براى اثبات مطلبى سوگند ياد مىكند، بين آن مطلب و چيزى كه بدان سوگند مىخورد، پيوند برقرار مىكند و وجود اين دو يا اهميت اين دو را به هم گره مىزند؛ نظير شخصى كه مىگويد: به جان خودم سوگند كه فلان مطلب سخن درستى است. اين شخص در حقيقت، بين آن گفتهها و بين جان و زندگى خود، رابطهاى برقرار كرده و مىگويد: همانطور كه جان من عزيز و محترم است، آن سخن نيز همين قدر داراى احترام و ارزش است. همچنين كسىكه با سوگند خوردن به خداوند، انجام كارى را به عهده مىگيرد، در واقع مىخواهد بگويد با توجه به احترام و عظمتى كه براى خدا قايل هستم، تعهد مىكنم كه چنين كارى را انجام دهم. به عبارت ديگر، با خود مىگويد:
اگر آن عمل را انجام ندهم، احترام و عظمت الهى را رعايت نكردهام.
بهدليل اينكه قسم بهمواردى خورده مىشود كه نزد آدمى بسيار عزيز و محترم است، پس موردى كه قسم براى آن آورده مىشود نيز داراى ارزش و عظمت زيادى در نزد يادكننده سوگند است و اين همان تأكيدى است كه از قسم فهميده مىشود. همين تأكيد در سوگندهاى قرآن نيز وجود دارد؛ به اين معنا كه اگر خداوند مثلًا، به جان پيامبر خود سوگند ياد نموده و مطلبى را پس از آن بيان كرده است، مىرساند كه همانگونه كه جان پيامبر صلى الله عليه و آله نزد