روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٦٤٥ - روزشمار جنگ چهارشنبه ١٧ فروردین ١٣٦٢ ٢٢ جمادی الثانی ١٤٠٣ ٦ آوریل ١٩٨٣

٣ میلیون تن در سال گذشته کالا از مرز ترکیه و عراق عبور کرده است و احتمالاً به میزان مشابه وارد ایران شده است که شامل تراکتور، اتومبیل، لوازم بهداشتی، تنباکو و گندم، لوازم ماشینی و لوازم نساجی بوده است هر دو کشور ایران و عراق به وضوح از حمایتی که به وسیله ترکیه به دشمن داده می شود ناراضی می باشند، ولی روابط بازرگانی لطمه ای ندیده است. زیرا هریک از دو کشور درگیر آنقدر وابسته است که ریسک دخالت (در روابط ترکیه با کشور دیگر) یا تهدید به تحریم را قبول نمی کند. دو کشور عبورومرور را تسریع کردند و موانع مرزی را که قبلاً موجب تأخیر در ارسال محموله ها شده بود، کاهش دادند.

هزینه حمل ونقل ٦٠ تا ١٠٠ دلار برای هر تن است و هنوز کامیون ها به جای قطار اکثر مبادلات را انجام می دهند. درآمد ترکیه از مبادلات بازرگانی ترانزیت سالانه به ٥٠ میلیون دلار می رسد که شامل هزینه بندر، بار و جاده می شوند. این درآمد برای جبران کاهش صادرات ترکیه به اروپا بسیار مهم است. ترکیه خصوصاً برای عراق مهم است، زیرا سوریه در جنگ با حزب بعث سوسیالیست بغداد، عدم توانایی عراق را از دو جنبه افزایش داده است زیرا از یک سو راه های زمینی عراق، مانند راه مستقیم از بغداد به مدیترانه و خط آهن اروپا به بغداد ازطریق آنکارا را مسدود کرده است و از سوی دیگر سوریه لوله اصلی صادراتی نفت عراق را بسته است. این درحالی است که تنها صادرات نفتی عراق ازطریق لوله نفت عراق - ترکیه به بازار می رسد. این خط اکنون ٠٠٠,٨٠٠ بشکه در روز انتقال می دهد که ٤/١ مجموع پیش از جنگ و خط حیاتی اقتصاد عراق است.»[١]

[١] خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش ها ویژه، شماره ١٩، ١٩/١/١٣٦٢، صص ٤ و ٥، واشنگتن، خبرگزاری جمهوری اسلامی، ١٧/١/١٣٦٢.