روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٥٨١ - روزشمار جنگ جمعه ١٢ فروردین ١٣٦٢ ١٧ جمادی الثانی ١٤٠٣ ١ آوریل ١٩٨٣
٨. باوجود آنکه اجرای عملیات رخنه توسط یک گد ادغامی صورت می گرفت، لکن در برخی از یگان ها مسئولیت هدایت عملیات به عهده رده های بالا محول شده و فرماندهان گد ادغامی از مسئولیت اصلی خود تقریباً رها شده بودند.
٩. باوجود پیش بینی وسایل ارتباطی با سیم و بی سیم، ارتباط مناسبی جهت کنترل عناصر مانورکننده و عامل پشتیبانی آتش برقرار نگردیده بود.
١٠. آتش های پشتیبانی برای پوشش تمامی منطقه هدف پیش بینی نشده و بر روی قسمت هایی از منطقه هدف آتش اجرا نگردید.
١١. گرچه تراکم و نواخت آتش در آغاز عملیات یگان ها خوب بود، لکن با پیشرفت تدریجی عملیات، آتش پشتیبانی استمرار خود را از دست داده و در بعضی از یگان ها به کلی قطع می شد و بدین ترتیب نیروهای عمل کننده پس از عبور از مواضع تا رسیدن به هدف از آتش پشتیبانی مؤثر محروم بوده اند.
١٢. باوجود دقت آتش بسیاری از جنگ افزارها مخصوصاً توپ های ٥٧ م.م. و ٢٣ م.م. دقت آتش تعدادی از جنگ افزارها کم بود و خدمه مربوطه ورزیدگی لازم را نداشتند.
١٣. به علت عدم انتقال به موقع آتش های پشتیبانی به جناحین و یا عقب هدف های پیش بینی شده یگان های مانوری مجبور به توقف در مناطق مربوطه شده و بدین ترتیب عملیات به کندی پیشرفت می کرد.
١٤. باوجود آنکه نیروهای مانور ایجاد رخنه به صورت مناسبی جهت رزم شامل عناصر ضدکمین، تخریب، توسعه معابر و استفاده از موقعیت سازمان یافته بودند، لکن حرکات عناصر مختلف نیروهای مزبور فاقد هماهنگی های لازم و از زمین استفاده صحیح به عمل نیامده و پرسنل تمرینات را جدی تلقی نمی کردند.
١٥. آتش پیش بینی شده برای ایجاد رخنه کم بود.
١٦. عناصر مین بردار جهت تعریض شکاف داخل میدان های مین منظور نشده بود و عملاً اقدام به عریض کردن معبر رخنه صورت نمی گرفت.
١٧. نوارهایی که برای مشخص کردن معبر داخل میدان مین کشیده می شد در اثر باد منحرف شده و مسیر را تغییر می داد.
١٨. سرعت حرکت عناصر مانوری کم بود و توقف های غیرضروری به صورت تراکم وجود داشت.
١٩. اجرای آتش و مانور عناصر ضدکمین و عناصر ازبین برنده نیروهای تأمینی دشمن ضعیف بود.
٢٠. توسعه رخنه به طور کامل انجام نشد و عناصر دشمن در خط تأمین و خط اصلی به طور کامل پاک سازی نشد و نیروها به صورت متراکم در روی هدف متوقف شده بودند.
٢١. در مرحله تحکیم هدف که عناصر مانوری بایستی به عملیات خود تا آن طرف هدف ادامه دهند، حرکت خود را در روی هدف خاتمه داده و مراحل مختلف تحکیم هدف شامل استقرار یگان ها در مناطق مربوطه، تغییر مواضع جنگ افزارهای پشتیبانی کننده و اعزام عناصر تأمینی به جلو صورت نگرفت.
٢٢. باوجود برقراری علائم قراردادی جهت کنترل آتش، عناصر پشتیبانی آتش توجه چندانی به علائم قراردادی نداشته و کنترل آتش در برخی از یگان ها ضعیف بود.
٢٣. تطبیق آتش ... و یا آتش ... انجام نمی گرفت و اغلب پرسنل رو به هوا تیراندازی می کردند.
٢٤. تجدید آماد مهمات و تخلیه مجروحین به صورت نمایشی فاقد فعالیت لازم بود.
٢٥. استفاده از ارتباط با سیم ضعیف بود و استفاده از بی سیم نیز به صورت کشف مکالمات انجام شد.
٢٦. پس از ایجاد گذرگاه (معبر) و آغاز توسعه رخنه توسط نیروهای خط شکن نکات زیر را در نظر بگیرند و تمرین نمایند.
الف) به هنگام توسعه رخنه، نباید آتش های پشتیبانی نزدیک و توپخانه قطع گردند، بلکه آتش ها با سیر کشیده (تانک - تفنگ١٠٦ - توپ٢٣ م.م.) جناح راست و چپ خط اول دشمن را زیر آتش بگیرند، خمپاره انداز ١٢٠ م.م. و توپخانه [نیز آتشباری] در عمق را ایجاد نمایند.
ب) نیروها به محض وصول به هدف بایستی از سنگرهای دشمن برعلیه خودشان استفاده نموده و درصورت نیاز با استفاده از بیل انفرادی شروع به احداث جان پناه نمایند.»[١]
[١] گزیده اسناد عملیات والفجر١، پیشین.