پراودا اخیراً یک گزارش طولانی از مواضع عراق، بدون پرداختن به مواضع ایران، را منتشر کرده است، تحلیل گران روسی معتقدند که روابط با ایران به احتمال قوی در مسیر فعلی سردی روابط سیاسی ادامه خواهد یافت، درحالی که درزمینه اقتصادی خیلی "تاجرمآبانه" خواهد بود.

ساینس مانیتور می افزاید: یک نشانه دیگر از نامطلوبی روابط، واقعه ای است که رخ نداد، روزنامه دولتی ایزوستیا معمولاً سالگرد انقلاب اسلامی را با مقاله ای که لحن مثبت دارد یادآوری می کند، ولی متخصص خاورمیانه ای شوروی گفت: باوجود جو موجود در ایران چگونه ما می توانیم چنین مقاله ای را امسال نیز به چاپ برسانیم. وی در عوض به مقاله انتقادی پراودا درمورد دستگیری اعضای حزب توده بدون ذکری از سالگرد انقلاب ایران اشاره کرد.[١]

روزنامه لیبراسیون نیز ضمن اشاره به تیرگی روابط ایران و شوروی می نویسد: «درست است که بازداشت رهبران رده اول حزب توده دگرگونی سیاست جمهوری اسلامی را دربرابر مسکو به نمایش می گذارد، اما سیاست اتحاد جماهیر شوروی دربرابر جمهوری اسلامی قبل از این واقعه دستخوش دگرگونی شده بود. اتحاد شوروی ضمن آنکه مناسبات دولتش را با عراق ادامه می دهد با سعودی ها و اردنی ها روابط رو به گسترشی را آغاز کرده است و این موضوع که دبیرکل حزب کمونیست شوروی در نظر دارد در نخستین سفر رسمی خود به خارج از اردوگاه شوروی، از اردن بازدید کند - یعنی از کشوری که از آغاز جنگ خلیج فارس حمایت خود را از عراق اذعان کرده است - ظاهراً مقامات رژیم اسلامی ایران را به هیچ رو خشنود نساخته است و عکس العمل [آنها] ... با بازداشت سران حزب توده آغاز شده است.»[٢]

رادیو بی بی سی امروز، به بهانه سفر آقای ولایتی به یوگسلاوی و دیدار وی با مقامات آن کشور در برنامه ای به بررسی آخرین وضعیت جنگ ایران و عراق، مصاحبه دکتر ولایتی در بلگراد و جایگاه سیاسی یوگسلاوی در جنبش عدم تعهد و نقش احتمالی این کشور در میانجیگری بین ایران و عراق پرداخت. بی بی سی در گزارش خود آورده است:

«ملک حسین پادشاه اردن، در سفر اخیر خود ایران را علی رغم تقاضاهای صلح متهم به ادامه جنگ کرد، رئیس حزب حاکم کمونیست در یوگسلاوی هفته گذشته، جنگ ایران و عراق را نبرد میان اسلام متعصب و ناسیونالیزم عرب توصیف کرد. هر دوی این نظرات امروز با مخالفت شدید آقای علی اکبر ولایتی وزیر امور خارجه ایران، که سرگرم دیدار از بلگراد است، روبه رو شد. وی در یک مصاحبه مطبوعاتی در بلگراد جنگ ایران و عراق را جنگ میان مهاجم و قربانی تهاجم توصیف کرد که مهاجم عراق و قربانی تهاجم ایران باشد. وی افزود ما خواهان صلح اما صلحی عادلانه ایم و این مهم تنها با محو تهاجم و عواقب آن صورت می گیرد و در اینجاست که دریافت غرامت برای خرابی های جنگ بااهمیت باقی ماند. آقای ولایتی در پاسخ به سؤالات، ادعای مربوط به دریافت کمک تسلیحاتی از اسرائیل را تکذیب کرد و گفت

[١] همان، ص٣، واشنگتن، خبرگزاری جمهوری اسلامی، ٦/١٢/١٣٦١، به نقل از روزنامه امریکایی ساینس مانیتور، به نقل از روزنامه پراودا.

[٢] خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش های ویژه، شماره ٣٤٢، ٦/١٢/١٣٦١، صص ٣٥ و ٣٦، رادیو ایران، ٥/١٢/١٣٦١.