توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٤ - اركان تشبيه

تشبيه.

اطلاق لفظ [اركان‌] بر اين چهار امر مذكور بيكى از دو اعتبار ذيل مى‌باشد:

الف: يا باعتبار اينستكه اين چهار امر در تعريف تشبيه لحاظ و اعتبار شده‌اند و مقصود از تعريف تشبيه:

الدّلالة على مشاركة امر لامر فى معنى بالكاف و نحوه مى‌باشد.

ب: و يا بملاحظه اينستكه در اصطلاح بسا تشبيه را بر كلامى كه دلالت بر مشاركت مذكور دارد اطلاق مينمايند مانند اينكه بگوئيم:

زيد كالاسد فى الشّجاعه (زيد در شجاعت مانند شير مى‌باشد).

بنفس اينكلام كه مشتمل بر چهار امر مذكور است اطلاق تشبيه مينمايند.

سپس شارح مى‌گويد:

چون دو طرف تشبيه (مشبّه و مشبّه‌به) اصل و عمده در اين باب مى‌باشند مصنّف بحث از ايندو را بر دو امر ديگر مقدّم داشت.

امّا اصل بودن ايندو بخاطر آنستكه:

وجه شبه معنائى است قائم بايندو و خود استقلالى بدون آنها ندارد.

و ادات نيز آلت و وسيله اظهار تشبيه بوده و در جنب طرفين تشبيه فرع و امر ناچيزى بحساب مى‌آيند.