توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٨ - عدم قابيلت دلالت وضعيه براى اداء معانى مختلف بواسطه آن

نشود.

شرح فارسى‌

توضيح‌

حاصل آنچه مصنّف و شارح در اين مقام گفته‌اند شرح سه نكته مى‌باشد:

١- عدم امكان ايراد معناى واحد بطرقى كه از حيث وضوح و خفاء دلالت با هم متفاوتند در الفاظى كه دلالتشان بر معنا از باب دلالت مطابقه مى‌باشد.

٢- دقّت در عبارت مصنّف.

٣- اشكال و جواب.

شرح نكته اول‌

بگفته مصنّف ممكن نيست معناى واحدى را بتوان با عبارات و الفاظ مختلفى كه جملگى بر آن به دلالت مطابقه دلالت ميكنند بطورى ايراد نمود كه الفاظ مزبور از حيث وضوح و خفاء با هم متفاوت باشند.

زيرا سامع از دو حال خارج نيست:

يا بوضع الفاظ براى معنا عالم بوده يا از آن اطلاعى ندارد.

در صورت اوّل تمام الفاظ دلالتشان بر معناى منظور يكسان بوده بدون اينكه بينشان از حيث وضوح و خفاء فرقى باشد.

و در فرض دوّم اساسا هيچكدام بر معناى مورد نظر دلالت ندارند زيرا در دلالت مطابقه شرط استكه مخاطب عالم به وضع الفاظ در مقابل معنا باشد و بعبارت ديگر: