توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٩ - عدم قابيلت دلالت وضعيه براى اداء معانى مختلف بواسطه آن

در حصول و تحقّق دلالت مطابقه علم بوضع شرط است پس اگر اينمعنا حاصل باشد اصل دلالت تحقّق مى‌يابد و اگر هم حاصل نباشد دلالت مطابقه رأسا منتفى است پس بايد بگوئيم دلالت مطابقه امرش مردّد است بين وجود و عدم و از معانى قابل تشكيك نبوده تا بتوان برايش مراتب قائل شد.

شرح نكته دوم‌

مصنّف در متن گفت:

و الّا لم يكن كل واحد دالّا عليه.

و نگفت:

و الّا لم يكن واحد منها دالا عليه يا لم يكن شيئ منها دالّا عليه.

وجه اين تعبير آنستكه مصنّف قبلا گفته بود:

لان السّامع ان كان عالما بوضع الالفاظ الخ.

اينجمله [عالما بوضع الالفاظ] موجبه كليّه است زيرا معناى آن اينستكه:

عالما بوضع كل لفظ و روشن است نقيض موجبه كليّه سالبه جزئيّه است لذا مصنّف با كلمه [الا] چون در مقام نقيض [ان كان عالما بوضع الالفاظ مى‌باشد] از اينرو عبارت [و الّا لم يكن كل واحد الخ‌] را آورد كه مفادش سالبه جزئيّه است و عبارت [و الا لم يكن واحد منها] را نگفت زيرا مفادت آن سالبه كليّه مى‌باشد و ذكر آن صحيح نيست.

امّا اينكه جمله [و الّا لم يكن كل واحد] مفادش سالبه‌