توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٦ - عدم قابيلت دلالت وضعيه براى اداء معانى مختلف بواسطه آن

عبارت واضح‌تر و يا مخفى‌تر باشد زيرا وقتى بجاى هركدام از الفاظ اينكلام لفظى مرادف با آنها قرار دهيم اگر سامع بوضع آنها عالم باشد در فهم معنا و حصول آن از الفاظ هيچ تفاوتى حاصل نشده و همانطوريكه معناى مذكور از عبارت ياد شده استفاده شد از الفاظ مرادف نيز بهمان نحو فهميده مى‌شود و اگر عالم بوضع نباشد اصلا باب فهم معنا از لفظ منسد بوده و از عبارت متكلّم چيزى دستگيرش نمى‌گردد.

تنبيه و تبصره‌

مصنّف در متن گفت:

و الّا لم يكن كل واحد منها دالّا عليه.

وجه اين تعبير آنستكه وى قبلا گفته بود:

لانّ السّامع اذا كان عالما بوضع الالفاظ.

و معناى آن اينستكه: لانّ السامع اذا كان عالما بوضع كلّ لفظ.

قهرا نقيض آن كه با كلمه [الا] بان اشاره شده سلب جزئى مى‌باشد يعنى اذا لم يكن السّامع بوضع كلّ لفظ.

و از اين معنا لازم مى‌آيد كه تمام الفاظ دلالت نداشته باشند و احتمالا برخى از آنها دلالت نمايند و آن در وقتى است كه سامع به وضع پاره‌اى از الفاظ عالم و از وضع پاره‌اى ديگر بى‌خبر باشد.

سؤال‌

ممكنست قائلى در مقام سؤال بگويد: