توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٩ - اشكال و انتقاد بر تعريف دلالات

اشكال و انتقاد بر تعريف دلالات‌

برخى در مقام اعتراض و افساد تعاريف دلالات سه‌گانه‌اى كه از تقسيم مذكور استفاده ميشوند گفته‌اند:

تعاريفى كه براى هريك از سه دلالت (مطابقه و تضمّن و التزام) ذكر شده صحيح و تمام نيستند زيرا مطرّد و مانع از اغيار نمى‌باشند زيرا در تعريف مطابقه گفته شده كه آن عبارتست از دلالت لفظ بر تمام موضوع‌له.

در تعريف تضمّن بيان شده كه آن عبارتست از دلالت لفظ بر جزء موضوع‌له.

و در تعريف التزام ذكر گرديده كه عبارتست از دلالت لفظ بر امرى كه خارج از معناى موضوع‌له و لازمه آن باشد.

و بر هريك از اين سه تعريف اين ايراد وارد است كه مطّرد و مانع از اغيار نمى‌باشند زيرا هريك از اين سه در تعريف ديگرى داخل بوده و تعاريف مذكور مخرج آنها نمى‌باشند.

شرح‌

فرض ميكنيم لفظى سه بار وضع شده و بطور مشترك لفظى سه معنا دارد مانند لفظ [شمس‌] كه معنايش عبارتست از:

١- جرم كره و شعاع آن يعنى لفظ براى كلّ معنا وضع گرديده.