توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧١ - اركان تشبيه

چشمگيرى نمى‌باشد زيرا مقتضاى آن اينستكه وجه شبه بين علم و حيات حصول مطلق ادراك ميباشد و پرواضح است كه در حصول مطلق ادراك شرافتى نميباشد زيرا اينمعنا در بهائم نيز وجود دارد چنانچه در عبارت:

العلم كالحسّ فى كونهما ادراكا (علم همچون حسّ است در اينكه هردو ادراك ميباشند) فائده قابل اعتنائى وجود ندارد زيرا از آن اينطور استفاده ميشود كه علم و حسّ در مطلق ادراك با هم شباهت دارند و همانطوريكه گفتيم وجود و حصول مطلق ادراك شرافتى ندارد.

شرح فارسى‌

توضيح‌

قوله: او عقليان: يعنى عقل مشبه و مشبه‌به را درك مى‌كند نه حسّ.

قوله: كالعلم و الحياه: چنانچه مى‌گوئيم: العلم كالحياه فى كونهما جهه للادراك.

قوله: كونهما جهتى ادراك: مقصود از [جهت ادراك‌] طريق و راه براى ادراك مى‌باشد.

قوله: فالمراد بالعلم الخ: يعنى وقتى وجه شبه بين علم و حيات اين شد كه هردو جهت ادراك هستند نتيجتا بايد بگوئيم مراد از علم در اينجا ...

قوله: الملكه الّتى الخ: مقصود از ملكه كيفيّت راسخه اى است كه در نفس بواسطه ممارست نمودن فنّى از فنون حاصل ميشود