توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٩ - مجاز و كنايه

تا با لفظ لازم غير اقرب.

قوله: لجواز ان تختلف: كلمه [جواز] يعنى امكان.

قوله: و هذا فى الالتزام ظاهر: مشاراليه [هذا] اختلاف مراتب اللزوم فى الوضوح مى‌باشد.

قوله: فانّه يجوز ان يكون للشيئ الخ: ضمير در [فانّه‌] بمعناى [شان‌] مى‌باشد.

قوله: بعضها اقرب اليه من بعض: ضمير در [اليه‌] به شيئى عود مى‌كند.

قوله: اوضح منه للبعض الاخر: ضمير در [منه‌] به لازم راجع است.

قوله: فلانّه يجوز ان يكون المعنى الخ: ضمير در [فلانه‌] بمعناى [شان‌] مى‌باشد.

[مجاز و كنايه‌]

متن‌

ثمّ اللفظ المراد به لازم ما وضع له ان دلّت قرينة على عدم ارادته فمجاز و الّا فكناية.

و قدّم عليها، لان معناه كجزء معناها.

شرح عربى‌

( ثمّ) اللفظ ( المراد به لازم ما وضع له) سواء كان اللازم داخلا فيه كما فى التضمّن او خارجا عنه كما فى الالتزام‌ ( ان دلّت قرينة على عدم ارادته) ارادة ما وضع له‌ ( فمجاز و الّا فكناية) فعند المصنّف ان الانتقال فى المجاز و الكناية كليهما من الملزوم الى للازم اذ لا دلالة للازم من حيث انّه لازم على الملزوم الّا ان ارادة المعنى الموضوع له جائزة فى الكناية دون المجاز ( و قدّم) المجاز ( عليها) اى على الكناية ( لانّ معناه) اى المجاز ( كجزء معناها)