توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٦ - تعريف دلالت

و بسا اين قيد حيثيّت را ترك مينمايد و اعتقادشان بر شهرت آن و انسباق قيد مزبور به ذهن ميباشد.

شرح فارسى‌

توضيح‌

خلاصه آنچه مصنّف و شارح در اينمقام بيان داشته‌اند سه مطلب مى‌باشد.

١- تعريف دلالت.

٢- اقسام دلالت.

٣- اشكال و انتقاد به تعريف دلالات.

تعريف دلالت‌

دلالت عبارتست از اينكه امرى يا شيئى بطورى بوده كه از علم به آن علم بچيز ديگرى حاصل شود مانند دود كه علم و اطلاع بآن علم بوجود آتش حاصل ميشود يا مانند لفظ [زيد] كه وقتى اطلاق شود و بگوش سامع برسد از استماع آن منتقل به شخص معيّن در خارج ميشود لذا در اين دو مثال دود و لفظ [زيد] را دال و آتش را مدلول و انتقال از دال به مدلول را دلالت خوانند.

اقسام دلالت‌

دلالت بتقسيم اوّلى بر سه قسم است:

١- دلالت وضعيّه.

٢- دلالت عقليّه.

٣- دلالت طبعيّه.

و هركدام از اين سه نيز بر دو قسمند: لفظيّه و غير لفظيّه.

بنابراين اقسام دلالات شش‌تا بوده باين شرح: