توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٥٢ - انتزاع وجه شبه از امور متعدد

و تبسّمش بوصل وى اميدوار گشته ولى بعدا بواسطه اعراض وى از او قطع اميد نموده و مأيوس گشته است.

شاعر اينحال را مشبّه قرار داده و حال طالبين باران را كه در اثر ظهور ابر در آسمان اميدوار گشته و پس از پراكنده شدن و محو گشتن آن حالتشان به يأس و نااميدى مبدّل گرديده را به آن تشبيه كرده است و وجه شبه آنستكه در هردو ابتداء اميدواركننده به انتهاى خالى از اميد متّصل است.

قوله: و اعلم انّه قد ينتزع الخ: ضمير در [انّه‌] به معناى شأن مى‌باشد.

قوله: لوجوب انتزاعه من اكثر: ضمير در [انتزاعه‌] به وجه شبه راجع است.

قوله: من الشّطر الاوّل: مقصود از [شطر] مصراع مى‌باشد.

قوله: فى الاساس: يعنى كتاب اساس اللّغه تأليف زمخشرى.

قوله: اذا تحسّنت: يعنى اذا تزيّنت.

قوله: و تعرّضت: يعنى ظهرت.

قوله: فالكلام ههنا: مقصود از [كلام‌] قول شاعر است كه گفته [ابرقت قوما].

قوله: على حذف الجار: مقصود از [جار] لام جارّه مى‌باشد.

قوله: و ايصال الفعل: يعنى ايصال الفعل للمفعول‌