توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٢٤ - امثله اقسام وجه شبه

هدايت و پاكيزه‌گى نفس در تشبيه وجود شيئى كه فاقد نفع است بعدمش و تشبيه مرد شجاع به شير و تشبيه علم به نور و عطر به خلق شخص كريم.

شارح گويد:

امثله واحد حسّى بشرح زير است:

الف: حمره و سرخى در اشياء مبصر.

ب: خفاء صوت در اشياء مسموع.

ج: بوى خوش در اشياء مشموم.

د: لذّت بردن از طعم در اشياء مذوق.

ه: نرمى در اشياء ملموس.

اوّلى يعنى حمره در تشبيه [خدّ] به [ورد] وجه شبه مى‌باشد.

دوّمى يعنى خفاء و صوت در تشبيه [صوت ضعيف‌] به [همس‌] وجه شبه مى‌باشد.

سوّمى يعنى بوى خوش در تشبيه [نكهه‌] به [عنبر] وجه شبه مى‌باشد.

چهارمى يعنى لذّت بردن از طعم در تشبيه آب دهان به شراب وجه شبه مى‌باشد.

پنجمى يعنى نرمى در تشبيه پوست نرم و لطيف به حرير وجه شبه مى‌باشد.

البتّه بايد توجّه داشت در اينكه [خفاء] از مسموعات و [طيب‌] از مشمومات و [لذّت‌] از مذوقات باشد تسامح است.

و امّا امثله واحد عقلى بقرار زير مى‌باشد: