تمدّن زنبور عسل، نظامات عجيب كندو، فعاليّت خستگى ناپذير اين حشره، ساختن عسل و موم، سخن گفتن آن بوسيله رقصيدن و صدها نظامات و اسرار آن، از عجائب خلقت است.

دانشمندان سالهاى متمادى در زندگى اين حشره مطالعه كرده و كتابها نوشته‌اند در كتاب جهان حشرات نوشته است اگر يك زنبور عسل بخواهد به تنهائى چهار صد گرم عسل تهيّه كند بايد هشتاد هزار بار از كندو بصحرا رفته و بر گردد.

اين است كه قرآن مجيد از ذكر اين حشره مفيد فرو گذارى نكرده و در واقع طرح مسأله كرده كه در آن باره تفكّر كنند و باسرار زندگى اين موجود عجيب پى ببرند و آفريننده آن را تحسين كنند. اينك نظرى بجملات دو آيه فوق.

وَ أَوْحى‌ رَبُّكَ إِلَى‌ النَّحْلِ‌ ... اين جمله مبيّن آنست كه عسل سازى اين حشره طبق نقشه خدائى است و خداوند اين فهم و درك را در وجود وى گذاشته است. و مراد از مِمَّا يَعْرِشُونَ‌ ظاهرا كندوهائى است كه بوسيله انسانها ساخته ميشود و كندوهاى مصنوعى عرش و تختى است نسبت بزنبور عسل‌ فَاسْلُكِي سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلًا حكايت از آن دارد كه بآسانى ميتواند راه‌هائى كه خدا براى عسل‌گيرى و عسل سازى بوى آموخته بپيمايد- كاريكه از بشر عاقل و متفكّر ساخته نيست و نيز نظامات عجيبيكه در زندگى آن حكمفرما است اداره كند.

يَخْرُجُ مِنْ بُطُونِها شَرابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُهُ‌ عسل آنگاه كه از اين حشره در حفره‌هاى مسدّس ريخته ميشود بصورت شربت و مايع شيرين است، آنگاه دسته جمعى بالاى حفره‌ها آنقدر بال مى‌زنند كه آب آن تبخير شده و قوام يافته بصورت عسل در آيد.

پس آنوقت كه از شكم زنبور خارج ميشود بصورت شربت است سپس بعسل تبديل ميشود. فِيهِ شِفاءٌ لِلنَّاسِ‌ ظاهرا هيچ يك از اغذيه مانند عسل‌