هلاك و بقولى هر چيزى است كه عاقبتش هلاكت باشد در كلام عرب مصدرى بر وزن تفعله (مضموم اللام) نيست مگر اين مصدر (مجمع) در صحاح نقل كرده تهلكه از نوادر مصدرها و بر غير قياس است. وَ أَنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ لا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى‌ التَّهْلُكَةِ وَ أَحْسِنُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ‌ بقره: ١٩٥. در راه خدا مال خرج كنيد و خودتان را بهلاكت نياندازيد و نيكى كنيد كه خدا نيكو- كاران را دوست ميدارد. ظاهر آيه آنست كه عدم انفاق در راه خدا القاء نفس در تهلكه است ولى قطع نظر از آن جمله‌ لا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى‌ التَّهْلُكَةِ يك قاعده كلّى است. اينك موارد استعمال اين كلمه در كلام الله مجيد:

مرگ عادى‌

از جمله موارد اين كلمه در قرآن مجيد مرگ معمولى است چنانكه درباره يوسف عليه السلام آمده: وَ لَقَدْ جاءَكُمْ يُوسُفُ مِنْ قَبْلُ بِالْبَيِّناتِ فَما زِلْتُمْ فِي شَكٍّ مِمَّا جاءَكُمْ بِهِ حَتَّى إِذا هَلَكَ‌ قُلْتُمْ لَنْ يَبْعَثَ اللَّهُ مِنْ بَعْدِهِ رَسُولًا مؤمن: ٣٤. ايضا آيه‌ إِنِ امْرُؤٌ هَلَكَ‌ لَيْسَ لَهُ وَلَدٌ وَ لَهُ أُخْتٌ فَلَها نِصْفُ ما تَرَكَ‌ نساء: ١٧٦. و نيز وَ ما يُهْلِكُنا إِلَّا الدَّهْرُ جاثيه: ٢٤. و همچنين‌ إِنْ أَرادَ أَنْ‌ يُهْلِكَ‌ الْمَسِيحَ ابْنَ مَرْيَمَ‌ مائده: ١٧. در همه اين آيات هلاك بمعناى مرگ معمولى است.

در المنار ذيل‌ إِنِ امْرُؤٌ هَلَكَ‌ ...

گويد لفظ هلاك از چند قرن باين طرف بكار نميرود مگر در مقام تحقير و قرآن آنرا در اين آيه و در آيه ديگر كه درباره يوسف عليه السلام آمده‌ حَتَّى إِذا هَلَكَ ...

در مرگ مطلق بكار برده است.

نگارنده گويد على هذا هلاك در زمان نزول قرآن بمرگ مطلق و غير آن اطلاق ميشده و اعتبار ذمّ و تحقير در آن از مستحدثات ميباشد و شايد از اين جهت است كه طبرسى رحمه الله و غيره درباره آن چيزى نگفته و در آيات فوق مرگ مطلق معنى كرده‌اند. راغب كه قيد ذمّ را لازم دانسته علت استعمال آنرا در مرگ‌