يَشاءُ قصص: ٥٦. هدايت نفى شده از آنحضرت ايصال بمطلوب است و گرنه ارائه طريق از كارهاى آنحضرت است. ولى ظاهرا مراد نفى استقلال در هدايت است يعنى: بدون مدد خدا نتوانى كسى را هدايت كنى ولى خدا در هدايت مستقل است‌ وَ لكِنَّ اللَّهَ‌ يَهْدِي‌ مَنْ يَشاءُ ايضا در انسان نيز متعدى بنفسه آمده مثل قول مؤمن آل فرعون‌ يا قَوْمِ اتَّبِعُونِ‌ أَهْدِكُمْ‌ سَبِيلَ الرَّشادِ غافر:

٣٨. و قول ابراهيم عليه السّلام‌ فَاتَّبِعْنِي‌ أَهْدِكَ‌ صِراطاً سَوِيًّا مريم: ٤٣.

تحصيل حاصل‌

در باره: اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ‌ فاتحه: ٦. اشكال كرده‌اند باينكه طلب هدايت از كسيكه هدايت شده تحصيل حاصل است حال آنكه همه در نماز و غير نماز از خدا طلب هدايت كرده و ميگوئيم: اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ‌؟

در جواب گفته‌اند: اين سؤال از شخص هدايت يافته طلب زيادت هدايت است چنانكه فرموده: وَ يَزِيدُ اللَّهُ الَّذِينَ‌ اهْتَدَوْا هُدىً‌ مريم: ٧٦. ايضا گفته‌اند مراد پيوسته بودن در هدايت است در كشاف و جوامع الجامع از على عليه السّلام نقل شده:

«اهْدِنَا: ثَبِّتْنَا».

يعنى ما را در راه راست پايدار و ثابت گردان. و در جواب ديگر گفته‌اند:

ما را در آينده هدايت كن چنانكه در گذشته كرده‌اى.

ناگفته نماند: هدايت يكى از فيوضات الهى است كه هر آن بواسطه علل قابل قطع است و ادامه آن بسته بافاضه خدا است نظير روشن بودن لامپ كه محتاج بادامه جريان برق است و هر آن كه جريان برق قطع شود روشن بودن لامپ امكان ندارد لذا طلب هدايت از خدا هر آن و براى هر كس لازم است چون در هر لحظه كه خدا دست باز دارد هدايت قطع شده و شخص در ضلالت خواهد افتاد.

يَسْئَلُهُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ‌ رحمن: ٢٩. وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ رَبُّ الْعالَمِينَ‌ تكوير: ٢٩. اين سخن نظير آنستكه‌