تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٩٣ - تفسير انسان بهترين داور خويش است

" معاذير" جمع" معذرت" در اصل به معنى پيدا كردن چيزى است كه آثار گناه را از بين ببرد كه گاهى عذر واقعى است، و گاه صورى و ظاهرى، بعضى نيز گفته‌اند:" معاذير" جمع" معذار" به معنى پرده و پوشش است، طبق اين تفسير معنى آيه چنين مى‌شود: انسان بر خويشتن آگاهى دارد هر چند پرده‌ها بر اعمال خود بيفكند، و كارهاى خويش را مستور دارد، ولى تفسير اول مناسبتر است.

به هر حال حاكم بر حساب و جزا در آن روز بزرگ كسى است كه هم از اسرار درون و برون آگاه است، و هم خود انسان را حسابگر اعمال خويش قرار مى‌دهد، همانگونه كه در آيه ١٤ سوره اسراء آمده: اقْرَأْ كِتابَكَ كَفى‌ بِنَفْسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسِيباً" نامه اعمالت را بخوان، كافى است كه امروز خود حسابگر خويش باشى"! گرچه آيات مورد بحث همگى در باره معاد و قيامت سخن مى‌گويد، ولى مفهوم آن گسترده است، عالم دنيا را نيز شامل مى‌شود، در اينجا نيز مردم از حال خود آگاهند، هر چند گروهى با دروغ و پشت هم اندازى و ظاهرسازى و رياكارى چهره واقعى خويش را مكتوم مى‌دارند.

لذا در حديثى از امام صادق ع آمده است كه فرمود:

ما يصنع احدكم ان يظهر حسنا، و يسر سيئا ا ليس اذا رجع الى نفسه يعلم انه ليس كذلك، و اللَّه سبحانه يقول: بَلِ الْإِنْسانُ عَلى‌ نَفْسِهِ بَصِيرَةٌ، ان السريرة اذا صلحت قويت العلانية

:" هر گاه يكى از شما ظاهر خود را بيارايد اما در پنهانى بد كار باشد چه مى‌تواند انجام دهد؟ آيا هنگامى كه به خويشتن مراجعه كند نمى‌داند كه اينگونه نيست؟ همانگونه كه خداوند سبحان مى‌فرمايد: بلكه انسان به خويشتن آگاه است، هنگامى كه باطن انسان صالح گردد ظاهر او نيز تقويت مى‌شود" [١]

[١]" مجمع البيان" جلد ١٠ صفحه ٣٩٦.