تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٧٥ - تفسير تاثير نيايش در دل شب

دليلى است براى آنچه در آيات قبل آمده است، مى‌فرمايد:" اين دستور عبادت و تلاوت شبانه به خاطر آن است كه برنامه (عبادت و تعليم) شب پابرجاتر و با استقامت‌تر است" (إِنَّ ناشِئَةَ اللَّيْلِ هِيَ أَشَدُّ وَطْئاً وَ أَقْوَمُ قِيلًا) [١]" ناشئة" از ماده نشأ (بر وزن نثر) به معنى" حادثه" است و در اينكه منظور از آن در اينجا چيست سه تفسير براى آن ذكر شده:

نخست اينكه منظور ساعات شب است كه يكى بعد از ديگرى حادث مى‌گردد، يا خصوص ساعات آخر شب و سحرگاه.

ديگر اينكه منظور برنامه قيام براى نماز و عبادت و تلاوت قرآن است همانگونه كه در حديثى از امام باقر ع و امام صادق ع نقل شده كه فرمودند:

هى القيام فى آخر الليل الى صلاة الليل‌

:" منظور قيام در آخر شب براى نماز شب است" [٢] و در حديث ديگرى از امام صادق ع در تفسير اين آيه آمده:

قيامه عن فراشه لا يريد الا اللَّه‌

:" منظور برخاستن از بستر است كه هدفى جز خدا نداشته باشد" [٣] سوم اينكه منظور آن" حالات معنوى و روحانى" و" نشاط و جذبه ملكوتى" است كه در دل و جان انسان در اين ساعات مخصوص شب به وجود مى‌آيد كه آثارش در روح انسان عميقتر و دوامش بيشتر است.

البته اين تفسير و تفسير قبل از آن لازم و ملزوم يكديگرند و مناسب است كه هر دو در معنى آيه جمع باشد.

[١]" ناشئة" اسم فاعل است ولى اين احتمال نيز داده شده كه مصدر باشد مانند" عافية".

[٢]" مجمع البيان" جلد ١٠ صفحه ٣٧٨.

[٣]" نور الثقلين" جلد ٥ صفحه ٤٤٨ حديث ١٦.