تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤١١ - تفسير با اينهمه مظاهر قدرت باز در معاد شك داريد؟!

در بخش ديگرى از اين آيات به بيان قسمتى از آيات و نشانه‌هاى آفاقى خداوند و نعمتها و مواهب او در جهان بزرگ مى‌پردازد كه هم دليل بر قدرت و رحمت واسعه او است، و هم دليلى بر امكان معاد، در حالى كه در آيات گذشته سخن از آيات انفسى و مواهب خداوند در آفرينش خود انسان بود.

مى‌فرمايد:" آيا ما زمين را مركز اجتماع انسانها قرار نداديم"؟! (أَ لَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ كِفاتاً) [١]

***" هم در حال حيات و هم مرگشان" (أَحْياءً وَ أَمْواتاً) [٢]" كفات" (بر وزن كتاب) و" كفت" (بر وزن كشف) به معنى جمع كردن و ضميمه كردن چيزى به يكديگر است، و به پرواز سريع پرندگان نيز" كفات" گفته مى‌شود، چرا كه به هنگام پرواز سريع بالها را جمع مى‌كند تا با سرعت بيشترى هوا را بشكافد و به پيش رود.

منظور اين است كه زمين قرار گاهى است براى همه انسانها، زندگان را روى خود جمع مى‌كند، و تمام حوائج و نيازهايشان را در اختيارشان مى‌گذارد، و مردگان آنها را نيز در خود جاى مى‌دهد، كه اگر زمين آماده براى دفن مردگان نبود عفونت و بيماريهاى ناشى از آن فاجعه‌اى براى همه زندگان به وجود مى‌آورد.

آرى زمين همچون مادرى كه فرزندان را دور خود جمع مى‌كند و زير

---

[١]" كفاتا" مفعول دوم است براى" جعلنا" و مصدرى است كه به معنى اسم فاعل آمده است.

[٢]" أَحْياءً وَ أَمْواتاً" حال است براى ضمير مفعولى محذوفى و در تقدير" كفاتا لكم احياء و امواتا" مى‌باشد.