تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٨٤ - تفسير اين يك هشدار است، و انتخاب راه با شماست!

آن چنان قطعات كوچك و بزرگ استخوان و گوشتهاى اندام انسان را به يكديگر محكم بسته كه از مجموع آنها يك واحد كاملا منسجم كه آماده انجام هر گونه فعاليتى است ساخته، اما رويهمرفته اين جمله كنايه از قدرت و قوت است.

اين آيه در ضمن غنا و بى‌نيازى ذات پاك خدا را، از آنها، و از اطاعت و ايمانشان، روشن مى‌سازد، تا بدانند اگر اصرارى براى ايمان آنها است، در حقيقت لطف و رحمتى است از ناحيه پروردگار.

نظير اين معنى در آيه ١٣٣ سوره انعام نيز آمده است، آنجا كه مى‌فرمايد:

وَ رَبُّكَ الْغَنِيُّ ذُو الرَّحْمَةِ إِنْ يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ وَ يَسْتَخْلِفْ مِنْ بَعْدِكُمْ ما يَشاءُ:

" پروردگار تو بى‌نياز و مهربان است، اگر بخواهد همه شما را مى‌برد، و هر كس را بخواهد جانشين شما مى‌سازد".

*** سپس به كل بحثهايى كه در اين سوره آمده است كه مجموعا يك برنامه جامع سعادت را ارائه مى‌دهد اشاره كرده، مى‌گويد:" اين يك تذكر و يادآورى است، و هر كس بخواهد با استفاده از آن راهى به سوى پروردگارش انتخاب مى‌كند" (إِنَّ هذِهِ تَذْكِرَةٌ فَمَنْ شاءَ اتَّخَذَ إِلى‌ رَبِّهِ سَبِيلًا) [١] وظيفه ما نشان دادن راه است، نه اجبار بر انتخاب، اين شما هستيد كه بايد با عقل و درك خود، حق را از باطل تشخيص دهيد، و با اراده و اختيار خود تصميم بگيريد.

اين در حقيقت تاكيدى است بر آنچه در آغاز سوره گذشته كه فرمود:

---

[١] بعضى براى آيه محذوفى قائلند، و مى‌گويند: در تقدير چنين است" فمن شاء اتخذ الى رضا ربه سبيلا"، يا" الى طاعة ربه سبيلا" ولى انصاف اين است كه نيازى به تقدير ندارد، چرا كه همه راههاى تكامل به سوى خدا منتهى مى‌شود.