تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٨٨ - تفسير انسان بهترين داور خويش است

" و زمانى كه خورشيد و ماه در يك جا جمع شوند" (وَ جُمِعَ الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ).

در اينكه منظور از" جمع ماه و خورشيد" چيست؟ مفسران تفسيرهاى گوناگونى ذكر كرده‌اند.

گاه گفته‌اند: هر دو در كنار هم قرار مى‌گيرند، و يا هر دو با هم از مشرق طلوع كرده در مغرب غروب مى‌كنند.

و گاه گفته‌اند هر دو در اين صفت كه نور خود را از دست مى‌دهند جمع خواهند بود [١] اين احتمال نيز وجود دارد كه ماه تدريجا تحت تاثير جاذبه خورشيد به آن نزديك و سرانجام به سوى آن جذب و جمع مى‌شود، و هر دو بى‌فروغ مى‌گردند.

به هر حال در اينجا به دو قسمت از مهمترين پديده‌هاى انقلابى آخر جهان، يعنى بى‌نور شدن ماه، و جمع شدن خورشيد و ماه با يكديگر است اشاره شده، كه در آيات ديگر قرآن نيز كم و بيش اشاراتى به آن ديده مى‌شود، مثلا در آيه ١ سوره تكوير مى‌فرمايد: إِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ‌:" هنگامى كه خورشيد تاريك گردد" و مى‌دانيم نور ماه از خورشيد است، هنگامى كه خورشيد تاريك شود ماه نيز تاريك مى‌گردد، در نتيجه كره زمين در ظلمت و تاريكى وحشتناكى فرو مى‌رود.

[١] مرحوم" طبرسى" در" مجمع البيان" مى‌گويد جمع سه گونه است: جمع در مكان، جمع در زمان، و جمع اوصاف در شى‌ء واحد (مانند جمع علم و عدالت در يك انسان) ولى جمع به معنى" اشتراك دو چيز در صفت" مثل بى‌نور شدن ماه و خورشيد با هم يك نوع تعبير مجازى است (كه بايد از قرينه استفاده شود) (مجمع البيان جلد ١٠ صفحه ٣٩٥).