را نخوانده بودند ، اظهار بدبینی کامل کردند حال اگر عده ای از متفکرین‌ جنبه های سیاه و تاریک زندگی بشر را ببینند و این طور اظهار نظر بکنند خیلی عجیب به نظر نمی‌آید . نظریه دیگری که عکس نظریه قبل است می‌گوید : طبیعت و سرشت بشر بر خیر است ، بر حق است ، بر درستی و راستی است انسان موجودی اخلاقی و صلح‌ جو و خیرخواه است اصل در طبیعت بشر ، نور و عدالت و امانت و تقواست‌ پس چه چیز انسان را فاسد می‌کند ؟ می‌گویند انحراف بشر علت خارجی دارد ، از بیرون به بشر تحمیل می‌شود ، جامعه انسان را فاسد می‌کند ژان ژاک روسو چنین عقیده ای دارد و در کتاب معروف خود " امیل " می‌خواهد نشان دهد که انسان طبیعی ، انسان خارج از جامعه ، انسان در طبیعت ، موجودی است‌ سالم و درست و پاک ، و همه نادرستی‌ها ، فسادها و ناپاکیها از جامعه به‌ او تحمیل می‌شود لذا روسو به اجتماع و زندگی اجتماعی بدبین است و تز اصلاحی او این است که بشر باید تا حد ممکن به طبیعت برگردد روسو به تمدن‌ جدید خوش بین نیست چون معتقد است که تمدن جدید انسان را از طبیعت دور می‌کند . هر چه انسان از طبیعت دورتر شود فاسدتر می‌شود و هر چه به طبیعت اولیه‌ نزدیکتر باشد ، به انسانیت و درستی و پاکی نزدیکتر است نظریه روسو که‌ فردی مذهبی است از یک نظر شبیه نظریه فطرت است که در اسلام مطرح شده ، و شبیه است به جمله معروف پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلم که‌ فرمود : « کل مولود یولد علی الفطرش حتی یکون »