این ، در مقابل مسیحیت است آزادی فردی یعنی برای فرد شخصیت قائل شدن‌ اگر انسان از جهان تعبیری روحانی کند و برای فرد شخصیت قائل نباشد ، استعدادها بروز نمی‌کند . ٣ - اصولی اساسی و دارای تأثیر جهانی که تکامل اجتماع بشری را بر مبنای‌ روحانی توجیه کند که مقصودش باز مقررات اساسی اسلامی است بیش از این‌ من در این دو زمینه از اقبال عبارت خوانی نمی‌کنم . خوب ، آیا اقبال مثل بسیاری از ما ، در همین حد متوقف می‌شود ، یعنی‌ نواقص و معایب تمدن اروپائی را می‌بیند و بعد اسلام را در صورت اساسی و زنده خودش می‌بیند و بعد می‌گوید : مطلب تمام شد ؟ نه یک مطلب که اقبال‌ رسالت خودش و رسالت هر مسلمان روشنفکر مؤمنی را در آن می‌داند ، در این‌ قسمت سوم است این هفت خطابه ای که این مرد تحت عنوان احیاء فکر دینی‌ در اسلام ایراد کرده است ، برای این منظور سوم است ، حتی در اشعار خودش‌ کم و بیش همین منظور سوم را دارد ، البته منظور اول را هم دارد .

روح اسلامی در مسلمین مرده است

در اشعاری که در همین جلسات خوانده شد شما دیدید که اقبال چقدر از تقلید کور کورانه ای که مسلمانان از تمدن غربی دارند انتقاد می‌کند و باز درباره اسلام که اسلام چنین و چنان است در اشعار خودش آنچه را که باید و می‌توانسته است بگوید گفته است قسمت سوم است : آیا اسلام واقعی امروز در میان مسلمین وجود دارد